TACLS tizimi sun'iy intellekt yordamida flash toshqinlarni oldindan aniqlashni maqsad qilmoqda
Sun'iy intellekt va sun'iy yo'ldosh ma'lumotlari asosida yaratilgan TACLS tizimi flash toshqinlarni 12‑48 soat oldin ogohlantirishga yordam beradi.

O'zbekistonlik olimlar NASA va IBM tomonidan ishlab chiqilgan ochiq manbalar geospatial AI modeliga hissa qo'shishdi. Bu model oylik missiyalar tomonidan to'plangan katta va turli xil ma'lumotlarni tahlil qilishga yordam beradi.
Universities Space Research Association (USRA) o'zbekistonlik olimlar bilan birgalikda NASA va IBM tomonidan ishlab chiqilgan ochiq manbalar geospatial AI modeliga hissa qo'shdi. Bu model oylik missiyalar tomonidan to'plangan katta va turli xil ma'lumotlarni tahlil qilishga yordam beradi.
NASA va IBM o'zbekistonlik olimlar bilan birgalikda ishlab chiqilgan model SomBench deb nomlangan multimodal oylik ma'lumotlar bazasidan foydalanadi. Bu baza taxminan ikki million ma'lumotni o'z ichiga oladi va 11 turdagi ma'lumotlarni birlashtiradi. Model oylik yuzani tasvirlash, topografiya, yorug'lik geometriyasi, termofizik xususiyatlar, mineralogiya, radar, gravitatsiya va boshqa geologik va muhit ma'lumotlarini birlashtiradi.
Model oylik yuzasidagi turli xil ma'lumotlar o'rtasidagi munosabatlarni o'rganishga qodir. U keng burchakli kamera (WAC) va tor burchakli kamera (NAC) ma'lumotlarini birlashtiradi va qiyalik, yorug'lik geometriyasi va boshqa oylik yuzasi xususiyatlarini hisobga oladi.
Model uchta asosiy testdan o'tdi: krater aniqlash, notekis dengiz parchalari ajratish va oylik qutb muzining istiqbolligini bashorat qilish. Bu testlar modelning turli oylik ilmiy muammolarni hal qilish qobiliyatini tekshirdi. Modelning natijalari boshqa modellarni ortda qoldirdi, bu esa uning yuqori samaradorligini ko'rsatdi.
Modelning eng katta afzalliklaridan biri uning turli xil ma'lumotlarni birlashtirishi va ularni mustaqil ravishda emas, balki birgalikda o'rganishi. Bu modelning oylik yuzasidagi turli xil ma'lumotlar o'rtasidagi munosabatlarni aniqlashiga yordam beradi.
Modelni ochiq manbalarda taqdim etish orqali NASA va IBM oylik ilmiy va AI jamoalariga yangi ilmiy tadqiqotlar uchun asos yaratmoqchi. Model va uning ma'lumotlari Hugging Face orqali mavjud.
NASA va IBM o'zbekistonlik olimlar bilan birgalikda ishlab chiqilgan ochiq manbalar geospatial AI modeli oylik ilmiy tadqiqotlarni yangi darajaga ko'taradi. Bu model turli xil ma'lumotlarni birlashtirishi va ularni birgalikda o'rganishi bilan ajralib turadi. Modelning taqdim etilishi oylik ilmiy va AI jamoalariga yangi ilmiy tadqiqotlar uchun asos yaratadi.
Asl manba: newsroom.usra.edu