Dasturiy ta'minot

Alberta quyosh panellariga "taqiqlovchi" sovg'a qo'yib yangilashni cheklashga harakat qiladi

6-sentabr, 2026, 21:060 ko'rish5 daqiqa o'qish
Alberta quyosh panellariga "taqiqlovchi" sovg'a qo'yib yangilashni cheklashga harakat qiladi

Alberta (Kanada) ning Hukomati, bir vaqtlar "yangilashni yengish" deb atalgan siyosat liniyasini davom ettirib, quyosh energiyasi panellariga yangi bir sovg'a qo'yib. 1 sentyabr 2026 yilida e'lon qilingan manbaga ko'ra, har bir quyosh paneliga 14 AQSH dollari miqdorda "taqiqlovchi" sovg'a qo'yiladi, bu 1 oktayrdan amalga oshiriladi. Hukomat bu sovg'ani "qalayta tiklash va qayta ishlash" dasturining bir qismi deb tan oladi, lekin mutaxassislar va sohasidagi tashkilotlar buni yangilashni cheklashga yo'naltirilgan arbitraj xarajat deb hisoblaydi.

Hukomatning rasmiy nazariyasi

Hukomatning rasmiy xabarida, muhit vaziri Grant Hunter va samaraliylik va kommunal xizmatlar vaziri RJ Sigurdson, quyosh panellarining muddati tugaganda deponiyada biriktirishini oldini olish maqsadida sovg'ani kiritishni e'lon qildi. Ular "Alberta hukomati quyosh panellarini deponiyalarda biriktirishga ruxsat bermaydi" deb dedi, sovg'ani "muhitga javobgarlik" namoyishi sifatida taqdim etdi. Sigurdson esa sovg'ani "kelajakdagi tozalash xarajatlaridan savdo earnarlarini himoya qilish" va "quyosh energiyasini dostlar uchun foydali va daromadli saqlash" deb ifoda qildi.

Hukomatning hisobotiによると, 2045 yilgacha Alberta da hozirgi o'rnatilgan quyosh panellarining 95 foizdan ko'pi muddati tugadi, shu bilan 72,700 tonna material yarashadi. Bu sonlar, sovg'ani "kerakli" deb hisoblash asosida keltirilgan.

BRC-Canada ning eleştirisi

Yangilashni yengish siyosatining kuchli kritikasini Business Renewables Centre-Canada (BRC-Canada) bildirdi. BRC-Canada ning direktori Jorden Dye, e'lon qilgan xabarida sovg'ani "taqiqlovchi" deb atab, "dunyo bo'yicha boshqa hududlarga nisbatan 139 dan 3500 foizgacha yuqori" deb hisobladi. Dye ning so'zi: "BRC sovg'ani kiritishni qo'llaydi, lekin bu miqdor farq qiladigan boshqa hududlarda qo'llanilmagan, shuning uchun bu taqiqlovchi xarajat."

BRC-Canada ning 2025 yilgi iyun oyida tayyorlangan tarkibi, Alberta da yangilash loyihalariga qo'yilgan xarajatlarning dunyo bo'yicha eng yuqori ekanligini ko'rsatgan. Ushbu tarkibda, xarajatlar "standartga mos kelmasdan" qo'yilgan, shuninguchita ularning sababi tushunarsiz.

Taqqoslash: boshqa davlatlar sovg'asi miqdori

Dunyo bo'yicha quyosh panellarining muddati tugaganda qayta ishlash sovg'asi miqdori juda farq qiladi. Masalan:

  • Yevropa Ittifoqi (EU) da, quyosh panellarining qayta ishlash uchun produsentlarga yuklashiladigan sovg'a 1–2 AQSH dollari.Panel biriga.
  • Kanada ning boshqal viloyatlari (masalan, Ontario) da, sovg'a 0,5–1 dollari.Panel biriga yoki hech qanday sovg'a yo'q, balki produsentlar o'z xarajatlari bilan qayta ishlash tizimlarini kuradi.
  • Amerika Qo'shma Shtatlari (AQSh) da, Kaliforniyada quyosh panellarining qayta ishlash uchun "producent vastu" dasturi mavjud, lekin uni panel biriga sovg'a ko'rinishida tashlashilmaydi; invece, produsentlar qayta ishlash markazlariga to'lov qiladi.

Alberta ning 14 dollari.Panel biriga sovg'asi, yuqoridagi misollar bilan solishtirganda, eng arzon sovg'a bilan ham 700 foizdan ko'p, eng qimmat sovg'a bilan ham 40 foizdan ko'p yuqori. Bu farq, BRC-Canada ning "taqiqlovchi" deb atashiga asos bo'ladi.

Quyosh panellarining amalga oshirish muddati va qayta ishlash realitiesi

Mutaxassislar, sovg'ani "muddati tugagan panel uchun" deb taqdim etishni mantiqiy emas deb hisoblaydi, chunki hozirgi o'rnatilgan quyosh panellarining amalga oshirish muddati 25–35 yil. Bu degani, 2026 yilida o'rnatilgan panellarning ko'pi 2050–2060 yillarga qadar ishlaydi, va ularning qayta ishlash uchun materiallar shu muddatdan keyin yarashadi. BRC-Canada ning hisobotiによると, hozirgi panellarning qayta ishlash uchun materiallar 2050 yilgacha ko'p bo'lmaydi, shuningucha "taqiqlovchi" sovg'a kiritishning tezlik sababi yo'q."

Qo'shimcha, quyosh panellarining tarkibi (stikan, aliuminiy, mis va qirqinchli elementlar) qayta ishlash jarayoni energiya intensiv bo'lsa ham, quyiladigan materiallar daromadli bo'lishi mumkin. Kaliforniyada va Yevropada, qayta ishlash tizimlari panel biriga 5–10 dollari daromad beradi, shuningucha sovg'a miqdori bu daromadan oshmasligi kerak. Alberta ning 14 dollari.Panel biriga sovg'asi, bu daromadan oshib ketadi, shuningucha panel egalari uchun qo'shimcha xarajat bo'lib qoladi.

Siyosat konteksti: UCP ning "yangilashni yengish" strategiyasi

Alberta ning Hukomati, Premier Danielle Smith ning rahbariyatida, yangilashni cheklashga yo'naltirilgan bir necha qadam attagan. 2023 yilida, hukomat yangilash loyihalari uchun ruxsat berish jarayonini qiyinlashtirib, «qayta ishlash va muhitga javobgarlik» deb nomlangan bureaucratiya yaradi. Mutaxassislar, bu jarayonning natijasida Alberta dan taxminan 33 milliard dollari qiymatdagi yangilash loyihalari tashqari chiqqan deb hisobladi, lekin hukomat bu raqamni inkor qiladi.

Yana bir muhim faktor, Meta Platforms Inc. bilan tuzilgan shartnoma. Ushbu shartnoma asosida, Kaliforniyada joylashgan Meta kompaniyasi Alberta ning elektro energetik tarmog'iga ulanib, Edmontonning shimoliy-toshqi qismida re'yasli AI markazi uchun energiya iste'mol qilishi rejalashtiriladi. Shartnoma natijasida, Alberta ichki elektr narxi taxminan 460 dollari/yil oshadi, shu bilan quyosh paneliga sovg'a qo'shimcha xarajat energiya xarajatlarini oshirishga yordam beradi.

Iqtisodiy va muhit ta'siri

Yangilash sohasidagi ekspertlar, sovg'ani quyosh loyihalarining investitsiya attirish qobiliyatini kamaytirishi, maksudiy energiya loyihalarining narxini oshirishi va tugun energiya istiqbolli rivojlantirishni sezishini ogohotadi. Qayta ishlash sovg'asini quyosh paneliga qo'yish, energiya manbalarini almashtirishga yo'naltirilgan global trendga qarshi chiqqadi, chunki dunyo bo'yicha hukomollar quyosh panellarining muddati tugaganda qayta ishlash tizimlarini yaratsalar, sovg'a emas, balki produsentlarni qo'llab-quvvatlaydilar.

Muhofazakor taraqqiyot partiyasi (UCP) ning «yangilashni yengish» siyosati, neft va gaz sohasidagi foydalarini himoya qilishga yo'naltirilgan, lekin bu strategiya energiya bozorini dengizga tushurishi, tukronuvchilarni energiya xarajatlari oshishi va Alberta ning yangilash energiyasi sohasidagi global rekabet qobiliyatini kamaytirishiga olib kelishi mumkin.

Xulosa va kelajak ko'rinishi

Alberta ning quyosh panellariga 14 dollari.Panel biriga sovg'a qo'yishi, hukomatning «muhitga javobgarlik» deb atalgan siyosatini yangilashni cheklashga yo'naltirilgan xarajatlar bilan almashtirishi deb ko'rib chiqilishi mumkin. Mutaxassislar, bu sovg'a energiya bozorini destabilizatsiya qilish, quyosh loyihalarining investitsiya attraktivligini kamaytirish va tugun energiya istiqbolli rivojlantirishini sezishiga yordam berishi mumkin. BRC-Canada va boshqa energiya ekspertlari, sovg'ani «taqiqlovchi» deb atib, uning hisoblash metodikasini ochiq qilish, ulardan foydalanishni standartlash va panel muddati tugaganda qayta ishlash tizimlarini yaratsa, sovg'a emas, balki qo'llab-quvvatlash tizimlari kurishini taklif etadi.

Agar hukomat sovg'ani bekor qilsa yoki uning miqdorini uluslararası standartga moslasa, Alberta quyosh energiyasi sohasida investitsiya atraktivligini tiklaydi, tukronuvchilarni energiya xarajatlari oshirishdan himoya qiladi va global yangilash energiyasi trendiga mos keladi. Aks holda, 14 dollari.Panel biriga sovg'a, hukomatning «yangilashni yengish» siyosatining bir qismi sifatida qalib, quyosh energiyasini Alberta da rivojlantirishni doimo cheklashga davom ettirishi mumkin.

Asl manba: albertapolitics.ca

Manba: Hacker News
#Alberta #quyosh energiyasi #sovg'a #yangilash #BRC-Canada
Telegram da muhokama qilish