X «Original Content Rewards» bilan homa-homiyalashuv modelini yangilab qo‘ydi: nima o‘zgardi va nima uchun bu muhim

Ilon Mask mulkiyatidagi X platformasi homa-homiyalashuv mexanizmini joriy oydan boshlab Kardinal o‘zgartirib qo‘ydi. Mavjud "Revenue Sharing" (daromadni bo‘lish) dasturi o‘rniga "Original Content Rewards" — "Asl kontent mukofotlari" dasturi kiritilmoqda. Bu faqat nom o‘zgarishi emas, platformaning yaratuvchilarni qanday undashiga doir tushunchaviy aylantirishdir.

Nima uchun bu o‘zgarish e‘lon qilindi?

X ning mahsulot rahbari Allegra Jakkia e‘longa qo‘shimcha sharhda dastlabki dastur "tashvishli darajada notog‘ri tezkorlantirilgan" edi deb yozdi. Maqsad oddiy: yaratuvchilar platformaga yangilik keltirib, yangi auditoriya jalb qilishi kerak edi, lekin amalda ko‘plab ishtirokchilar faqat to‘lovlarni maksimalashtirishga intilib, nusxalangan yoki past sifatli kontent tarqatishdi. Bu holat "clickbait" (sarlavha aldash) va agregator hisobotlariga yo‘l qo‘ydi.

Keling, kontekstni eslab qolamiz: X 2023-yil iyulida "Ads Revenue Sharing" dasturini ishga tushirgan edi. Shartlar nisbatan oddiy edi: Premium obunasi, 500 nafar tasdiqlangan obunachi va oxirgi 3 oyda 15 million tasdiqlangan foydalanuvchidan ko‘rish (impression). To‘lovlar reklama daromadining qismini shakllantirardi. Lekin tizim tezda aggragatorlarga — boshqalarning kontentini yig‘ib, o‘z nomi bilan tarqatadigan hisobotlarga — va "engagement farming" (munosabatlarni sun'iy oshirish) bilan shug‘ullanadiganlarga qulay bo‘lib qoldi.

Apreldagi urinishda X to‘lov formulasi o‘zgartirib, agregatorlarga to‘lovlarni qisqartirgan edi. Lekin bu katta hisobotlardan qiyin qarshilikka uchradi, hatto Ilon Mask ham ba'zi o‘zgarishlarni bekor qilishga majbur bo‘lgan edi (masalan, mahalliy auditoriya vaznini oshirish). Bu urinishlar tizimning ichki muammolarini hal qilolmaganini ko‘rsatdi — shuning uchun butunlay yangi arxitektura tanlandi.

Yangi dastur qanday ishlaydi?

Original Content Rewards 8-sentyabrdan kuchiga kiradi. Joriy ishtirokchilar 7-sentyabrgacha eski shartlarda pul topishini davom ettiradi. Yangi arizalar qabul qilinmaydi.

• Premium obuna — shart saqlandi (Premium yoki Premium+).
• 500 nafar tasdiqlangan obunachi — oldingi talabga o‘xshaydi.
• 90 kunda 500 million tasdiqlangan foydalanuvchidan "Home Timeline" ko‘rishi — bu eski 15 milliondan ko‘ra ancha yuqori va aniqroq chegaradir. Eslatma: ko‘rishlar faqat "Home Timeline" (asosiy lenta) va faqat tasdiqlangan (verified) foydalanuvchilardan hisoblanadi.

Asosiy farq — "asl kontent" me'yori. X quyidagilarni asl kontent deb hisoblaydi:

• O‘z tajribasi, tahliili yoki axborotchi ishlari (original reporting);
• O‘zi yaratgan rasm va videolar;
• O‘zi dizayn qilingan memlar va grafikalar;
• Sharh va tahlil — shartki, boshqalarning materiallari ishlatilsa, u "ma'noviy asl qiymat" qo‘shishi kerak.

Hisobga olinmaydigan holatlar: boshqaning postini nusxalash, yuklab o‘ziga yuklash, o‘zgartirishsiz qayta tarqatish (repost) va "ma'noviy aylantirish" (meaningful transformation) yo‘q bo‘lgan kontent.

Texnik va amaliy nuanslar: nima o‘zgardi, nima o‘zgarmadi?

Avvalgi dasturda "ko‘rish" (impression) har qanday foydalanuvchidan hisoblanardi. Endi faqat tasdiqlangan (verified) foydalanuvchilar ko‘rishlari hisobga olinadi. Bu juda katta o‘zgarish: botlar, anonim hisoblar va Premium bermaganlarga tegishli trafik endi nolga teng. Yaratuvchilar endi faqat "haqiqiy" va to'langan auditoriya uchun yozishi kerak.

500 million ko‘rish chegarasi eshitib qorqinchli tuyulsa-da, katta hisobotlar uchun bu haqiqiy. Masalan, kunda 5-6 post chop etib, har biri 300-400 ming ko‘rish to‘plashgan hisobot 90 kunda bu songa erishadi. Lekin kichik va o‘rta yaratuvchilar uchun bu uzoq yo‘l.

"Ma'noviy asl qiymat" (meaningful original value) va "ma'noviy aylantirish" (meaningful transformation) atamalari hali qonuniy hujjatlarda aniq belgilanmagan. Bu moderatsiya modeli (algoritmik yoki odamiy) tarafidan qanday baholanishi — ochiq savol. X "modellarni yaxshilash" va "plankani oshirish" haqida gapirdi, ya'ni me'yorlar vaqt o‘tganda qattiqlashtiriladi.

Raqobatchilar bilan taqqoslash: YouTube, TikTok, Meta

YouTube Shorts va TikTok Creator Fund / Creativity Program Beta da ham "aslilik" me'yori bor, lekin ular tomosha vaqti (watch time) va tugallash darajasi (completion rate) ga bog‘liq. X da esa "Home Timeline" ko‘rishi — bu scroll oqibatida paydo bo‘lgan impression, foydalanuvchi videoni ko‘rmasa ham hisobga olinadi. Bu X algoritmining xususiyatiga mos keladi: tez o‘tib ketuvchi, matnli va rasmli kontent uchun optimallashtirilgan.

Meta (Facebook/Instagram) bonus dasturlari ko‘pincha taklif asosida (invite-only) ishlaydi va reklama daromadiga bog‘liq. X esa ochiq formula (shartlar) bilan ishlaydi — bu shaffoflik beradi, lekin algoritm o‘zgarishi bir kecha daromadni 50% ga tushirishi xavfini ham o‘z ichiga oladi.

Kimga qanday ta'sir qiladi?

Professional yarativchilar (jurnalistlar, tahliilchilar, videoblogerlar) — g'olib. Ular asl material yaratish qobiliyatiga ega, ularning kontenti "ma'noviy qiymat" kriteriyasiga mos keladi. Tasdiqlangan obunachi bazasi katta bo‘lganlari uchun 500M ko‘rish haqiqiy.

Agregator va kurator hisobotlari — yutqazgan. Boshqalarning postlarini yig‘ib, o‘z nomida tarqatish modeli endi to‘lovsiz. Ular o‘z tahliilini, komentarini yoki grafikasini qo‘shmasa, daromad yo‘q.

Kichik va yangi yarativchilar — qiyinlik. 500M ko‘rish barierasi yangi boshlovchilar uchun katta. Ular avval audience qurishi, keyin monetizatsiyaga fikr qilishi kerak. Bu "yangi o‘yinchilar uchun kirish devori" yaratadi.

Bot fermalari va engagement farming — meetir tasiri. Tasdiqlangan foydalanuvchilar filtri ularning ishini qiyinlashtiradi. Premium obuna (oyiga $8 dan boshlab) har bir bot hisob uchun qo‘shimcha xarajatdir.

Ochiq savollar va cheklovlar

• Moderatsiya qanday amalga oshiriladi? Algoritm mi? Odamiy moderatorlar mi? X ning moderatsiya qobiliyati kamaygan (traktatlar qisqartirilgan). "Ma'noviy aylantirish" ni avtomatik aniqlash murakkab masala.
• Apellyatsiya mexanizmi bormi? Agar hisobot "nusxa" deb belgilanib, to‘lov to‘xtatilsa, yarativchi qayerga murojaat qiladi? Bu haqida rasmiy ma'lumot yo‘q.
• Revenue sharing havzasi qanday shakllanadi? X daromadning qanchasi bu dasturga ajratilini e'lon qilmadi. YouTube 45/55 (platforma/yarativchi) deyaqchi. X bu raqamni yashirib yuradi.
• Algoritm o‘zgarishlari ta'siri. X "For You" va "Following" lentalarining miqyosi o‘zgarganda, "Home Timeline" impressionlari tabiiy ravishda o‘zgaradi. Yarativchilar platformaning algoritm tanlovlariga bog‘liq qoladi.

X bu yerga qanday keldi va keyingi nima?

Bu o‘zgarish X ning "barcha narsaga ilova" (everything app) viziyasining qismi. Mask platformani faqat xabar almashish vositasidan, kontent iqtisodiyotiga aylantirishni xohlaydi. Lekin kontent iqtisodiyti faqat to‘lov formulasi bilan qurilmaydi — u qoidalarning barqarorligi, shaffoflik va adolatli tarqatish talab qiladi.

Oldingi uchta urinish (Ads Revenue Sharing, Apreldagi o‘zgarishlar, Endi Original Content Rewards) ko‘rsatadiki, X hali ham to‘g‘ri ravishni topolmagan. Har bir navbatdagi o‘zgarish oldingi xatolarni tuzatishga urinadi, lekin o‘ziga xos yangi murakkabliklar keltirib keladi.

Kelajakda quyidagilarni kutilishi loyiq:

• Video kontent uchun alohida mukofot dasturi (YouTube Shorts / TikTok modeli);
• "X Premium" darajalarining kengayishi — masalan, yarativchilar uchun arzonroq "Creator" tarifi;
• To‘lovlar valyutasi: dollarmi, X tokenimi, yoki kriptovalyutami?
• API va tahlil vositalari — yarativchilar o‘z ko‘rishlarini real vaqtda kuzatsa, strategiya o‘zgartirishi osonlashadi.

Xulosa: sifatga qimmat, kamchiliklarga nol

X ning "Original Content Rewards" — bu platformaning ekosistemasini tozalashga yo‘l qo‘ygan eng jiddiy urinishi. U nusxalash, agregatsiya va bot trafigiga qasam qo‘ydi. Ammo muvaffaqiyat shartlari aniq: me'yorlar shaffof, moderatsiya adolatli, va algoritm o‘zgarishlari yarativchilarni haydovchi o‘rniga yo‘lga qo‘ymasligi kerak.

Hozirgi holatda — bu professional yarativchilar uchun yutuq, hobiylar va agregatorlar uchun esa og'ir sinov. 8-sentabr keldi-ketgach, birinchi to‘lov tsikli (oktyabr-oyning o'rtasi taxminan) haqiqiy natijalarni ko'rsatadi. Shunga qadar — yarativchilar "asl kontent" degani o'zlari uchun nima ekanligini aniqlashlari kerak.