Uzbekiston GTL zavodi xususiylashtirilishi va IPOga tayyorlanishi boshlanmoqda. Bu zavodning qurilishi 3,42 milliard dollarga tushgan va hozirgi vaqtda moliyaviy holati baholanmoqda. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DABA) zavodning moliyaviy holatini baholash va huquqiy tayyorliklarni amalga oshirmoqda.
DABA rahbari So'hibjon Murodovning so'zlariga ko'ra, Uzbekistan GTL zavodi xususiylashtirilishi konsepsiyasi ishlab chiqilgan. Hozirgi vaqtda zavodning moliyaviy-huquqiy faoliyatini baholash, muammolarni aniqlash va mulkdor o'zgarishining ehtimoliy oqibatlarini tahlil qilish ishlari olib borilmoqda.
Murodovning ta'kidlashicha, zavodni sotishdan oldin auditi o'tkazish, ishlab chiqarish va moliyaviy holatga salbiy ta'sir ko'rsatadigan omillarni aniqlash va bartaraf etish zarur. Shu bilan birga, xususiylashtirishning iqtisodiyotga, xom ashyo yetkazib beruvchilarga, hamkorlarga va zavod mahsulotlarini xaridorlariga qanday ta'sir qilishi baholanadi.
Prezidentning 2025-yil 21-apreldagi qaroriga muvofiq, “O'zbekneftgaz”ga tegishli Uzbekistan GTL zavodining 100 foiz ulushi xususiylashtirilishi kerak. Tayyorlik tadbirlarini 2025-yilning uchinchi choragida boshlash va ochiq savdolarni esa 2026-yilning ikkinchi choragida e'lon qilish ko'zda tutilgan edi.
Uzbekistan GTL zavodi Qashqadaryo viloyatida, Sho'rtan gaz-kimyo majmuasiga yaqin joylashgan. Prezident Shavkat Mirziyoev zavodni 2021-yil dekabr oyida ishga tushirgan. Zavod tabiiy gazni suyuq neft mahsulotlariga aylantirish imkonini beruvchi GTL (gas-to-liquids) texnologiyasidan foydalanadi.
Zavodning loyihaviy quvvati yiliga 3,6 milliard kub metr tabiiy gazni qayta ishlashga mo'ljallangan. Ushbu xom ashyo dan har yili 724 ming tonna dizel yoqilg'isi, 307 ming tonna aviatsiya kerosini, 437 ming tonna nafta va 53 ming tonna suyultirilgan gaz ishlab chiqarish ko'zda tutilgan.
Qurilishning umumiy qiymati 3,42 milliard dollarni tashkil etgan. Bu mablag'ning qariyb 2,3 milliard dollari davlat kafolatlari ostida jalb qilingan xorijiy kreditlar hisobidan moliyalashtirilgan. Kreditdorlar orasida Xitoy, Janubiy Koreya va Rossiya banklari hamda boshqa moliyaviy tashkilotlar bor.
Uzbekistan GTL rasmiy saytida e'lon qilingan ma'lumotlarga ko'ra, 2026-yil 16-iyun holatiga asosiy qarzning qolgan qismi 838,2 million dollarni tashkil etadi. Shu tarzda, kreditlarni qaytarish boshlanishidan buyon qariyb 1,46 milliard dollar yoki dastlabki kredit summasining 63,6 foizi sunnidirilgan.
Eng yirik kreditdor bo'lib Xitoy Davlat taraqqiyot banki qolmoqda: dastlabki 1,2 milliard dollarlik kreditdan 483,6 million dollar qarz qolgan. Koreya Ekspor-Import banki (KEXIM) oldidagi qarz 201,5 million dollarni, Janubiy Koreyaning K-SURE agentligi sug'urta qoplamasi bilan ta'minlangan kreditlar bo'yicha qarz 112,8 million dollarni, KEXIM kafolati ostidagi kreditlar bo'yicha qarz esa yana 40,3 million dollarni tashkil etadi.
Rossiya banklaridan olingan kreditlar to'liq qaytarilgan. Jumladan, “Gazprombank” oldidagi 120 million dollarlik qarz 2023-yil 28-fevralda muddatidan oldin sunnidirilgan. Avvalroq “Gazprombank” sotib olgan Rossiya ekspor-import bankining 100 million dollarlik krediti ham shu kuni to'liq qaytarilgan.
Shu bilan birga, 2025-yilda kreditdorlar tarkibi o'zgargan. KEB Hana Bankning Singapurda joylashgan filiali KEXIM kafolati ostidagi qarzning bir qismini va K-SURE sug'urta qoplamasi bilan ta'minlangan 30 million dollarlik kreditni sotib olgan. Yaponiya MUFG Bank bankining Londonda joylashgan filiali esa keyincha UBS tarkibiga kirgan Shveysariyaning Credit Suisse bankiga tegishli qolgan talab huquqlarini sotib olgan.
2026-yil iyul oyida Toshkentda “O'zbekneftgaz” sobiq boshqaruv raisi Bahodir Sidikov va yana sakkiz nafar shaxsga nisbatan sud jarayoni boshlangan. Ishning epizodlaridan biri Uzbekistan GTL loyihasi doirasida kompaniyaning AQShning Air Products kompaniyasi oldidagi majburiyatlari bilan bog'liq.
31-iyul kuni bo'lib o'tgan sud majlisida Sidikovning ma'lum qilishicha, zavod qurib bitkazilgandan so'ng 2400 dan ortiq nuqson va kamchiliklar aniqlangan. 50 ga yaqin jiddiy kamchilik uchta asosiy qurilmada, jumladan, havoni taqsimlash uskunasida topilgan.
Qo'shma Shtatlar Mudofaa Departamenti (DoD) munitsion bazasini qayta qurish va yangilash rejalari haqida. Munitsionlar bazasini kengaytirish va zamonaviy urush talablari uchun moslashtirish kerak.
Googlebook sotib olishni kechiktirishning asosiy sababi — bu vaqt. RAMageddon sababli narxlar oshib ketganligi sababli, hozir Googlebook sotib olishning hech qanday maqsadi yo'q.
Rivian boshqaruvchisi RJ Scaringe kompaniyaning kelajakdagi rejalari va AI texnologiyalarini qanday integratsiya qilishini muhokama qiladi. Rivian end-to-end avtomatik haydash stekini, o'z AI modellari va maxsus silikonni ishlab chiqmoqda.
British Airways, Meta Smart Glasses bilan yashirin videolarni yozishdan cheklov qo'yib, yolchiga biletini bekor qilish xavfini oshirdi.