PostmarketOS: Fairphone 6 asosiy kamerasi Linux-da ishlay boshladi

Linux telefon ek tizimlari yillar davomida "kamera ishlamaydi" degan cheklovdan qochib yurdi. Bugun bu devorlar bir-biridan yurilmoqda: Fairphone 6 asosiydagi PostmarketOS portida asosiya (wide) kamera draveri ishga tushirildi. Avtofokus va ranglar to'g'irlanishi (color correction) faol — hali to'liq emas, lekin rasm sifati oldingi holatga nisbatan aniq yaxshilandi. Bu natija faqat bitta qurilma uchun emas, barcha Qualcomm-ustida qurilgan Linux telefonlari uchun oldinga qadam.

Qanday ishlandi va nima yangilik berdi

Ishning boshlanishi nondescriptpointer nikli dasturchining keng (ultra-wide) kamera uchun draver yozishi bilan bo'lgan. Shu kod bazasi orqali asosiya kamera (IMX800 sensor) uchun alohida draver tuzildi. Natijada:

• Avtofokus (PDAF) ishlayapti — obyektga tezkor fokuslanish.
• Ranglar to'g'irlanishi (AWB/CCM) faollashtirildi — rasm "sovuq" yoki "issiq" chiqish underi bartaraf etildi.
• Hozirgi cheklov: JPEG saqlash va ISP (image signal processor) to'liq optimallashtirilmaganligi sababli zrna (grain) ko'p.

Dasturchi o'zining Galaxy A16 (Android) bilan solishtirib ko'rganda, Linux-tomonlama ISP hali ham fach yo'li yurishi kerak. Androidda Google, Samsung kabi kompaniyalar yillar ichida computational photography (ko'p kadrni birlashtirish, HDR, geceleri rejimi) algoritmlarini to'g'irlab kelgan. Linux-da bu qatlam hali noldan qurilmoqda.

Nega bu muhim: faqat kamera emas, ek tizim butunligi

Kamera — bu foydalanuvchini Linux telefonidan chetlatib yuborgan eng katta "bloker" edi. Signal, Matrix, brauzer, terminal — hammasi ishlar, lekin kamera yo'q degani: QR kod o'qib bo'lmaydi, video chaqiruv yo'q, hujjat skanerlash yo'q. Asosiya kamera ishga tushgani — bu foydalanuvchini kunlik ishda Linux telefonni asosiy qurilma sifatida qo'llash imkonini ochadi.

Qo'shimcha: draver upstream (Linux kernel asosiya repozitoriyasiga) yuborilmoqda. nondescriptpointer patch yuboradi, Fairphone 6 porti egasi (catcrafts) kodni ko'rib chiqadi va yordam beradi. Bu o'zgaruvchan kod bazasini barqarorlashtiradi — keyingi kernel yangilanishlarida kamera o'z-o'zidan buzilmaydi.

Favqulodda xizmatlar chaqiruvi: sertifikatsiya jarayoni

Linux telefonlarda 112 (Avropada) yoki 911 (AQSHda) chaqirish — yilliklar o'tib ham "tasdiqlanmagan" holatda edi. Catcrafts egasi bu masalani hal qilish uchun Niderlandiya 112 boshqarmasiga (TB112) murojaat qildi. Natija: testlar 18 avgust kuni o'tkazilishiga rozilik berildi. Agar test muvaffaqiyatli o'tsa, PostmarketOS/Fairphone 6 rasmiy ravishda favqulodda xizmatlarga ulanishni kafolatlaydi — bu korporativ va davlat sektorlari uchun kritikal talab.

Fairphone 6+ va moliya shaffofligi

Fairphone 6+ rasmiy e'lon qilindi. Loyiha egasi bir dona sotib olishi, o'z tasvirini (image) test qilishi va xatolarni bartaraf etishi rejalashtirilgan. Buni donorlar puli amalga oshiradi — va bu yerda qiziqarli model: barcha kirim-chiqim ochiq dashbordada ko'rinadi. Bank ekstraktsiyasidan avtomatik yangilanib turadigan sahifa — ochiq manba loyihalarda kam uchraydigan shaffoflik darajasi.

Kelajakda Catcrafts Niderlandiya qonunchiligi bo'yicha stichting (kommersiya qilmaydigan tashkilot) shaklida ro'yxatdan o'tkazilmoqda. Bu o'ziga xos afzallik beradi: maosh bozor qiymatidan oshmasligi va foyda (dividend) yechib olish yo'li yopilishi shart. Ya'ni barcha pul loyihaga qaytariladi. Fairphone ham "adoqli" biznes deb e'tirof etilsa, u hali daromad qidiruvchi korporatsiya — stichting modeli foydalanuvchi ishonchini mustahkamlashda katta o'yin o'ynashi mumkin.

Yetkazib berish cheklovlari: sug'urta va siyosat

Loyiha dunyo bo'ylab yetkazib berishni rejalashtirgan edi, lekin ikkita to'plam cheklov yuzaga keldi:

• AQSH va Kanada: Korporativ javobgarlik sug'urtasi (Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering) bu mamlakatlar uchun Niderlandiyada deyarli topilmaydi. Polis narxi juda yuqori, sug'urta yo'q — huquqiy risk (sud) moliyaviy ifloslikka olib keladi.
• Rusiya, Belarus, Shimoliy Koreya: Milliy siyosiy cheklovlar (sanctionsiya) tufayli yetkazib berish jinoyatga tortiladi.

Bu kichik, mustaqil loyihalar uchun global bozorga kirishning qanchalik qiyin ekanligini ko'rsatadi — texnik emas, huquqiy va moliyaviy to'siqlar oldinda.

Operatorlar uyushmasi: 4 ta tasdiqlangan tarmoq

Toplulik yordamida hozirgi kunda uchta mamlakatda to'rtta operator tasdiqlandi:

• KPN — Niderlandiya
• Telekom Deutschland — Germaniya
• Phonero — Niderlandiya (MVNO)
• Telia Norge — Norvegiya

Bu ro'yxat kengayishi kutilmoqda — har bir yangi tasdiqlangan operator "Linux telefoni asosiy sim-karta sifatida ishlaydi" degan ishonchini kuchaytiradi.

Kelajak: o'z Linux telefoni yasash orzusi

Loyiha egasi o'z Linux telefoni yasash haqida o'ylab turganini aytdi. Lekin asosiy to'siq — Qualcomm chiplari. Ular faqat katta OEMlarga (Fairphone, Xiaomi, Samsung) sotiladi, kichik partiyalar (100-1000 dona) olinmaydi. MediaTek yoki Rockchip alternativalari mavjud, lekin ularning Linux kernel dastlabki qo'llab-quvvatlash (upstream support) hali ham Qualcommga nisbatan past. Bu — ochiq qurilma ek tizimlari uchun tizimli muammo: "yaxshi" chip sotib olmasang, "yaxshi" telefon yasay olmaysan.

Xulosa: qadam-baqadam, lekin mustahkam

Fairphone 6 da PostmarketOS asosiya kamerasining ishlashi — bu bitta patch emas, tizimli ishning natijasi: draver yozish, upstreamga yuborish, favqulodda chaqiruv sertifikatsiyasi, moliya shaffofligi, operatorlar ro'yxati. Har bir element Linux telefonni "hobbi" dan "kunlik ishlatiladigan qurilma" ga yaqinlashtiradi. Zrna (grain) va ISP optimallashtirish hali oldinda — lekin yo'l ochildi, va u ochiq kod, ochiq moliya va ochiq jamiyat orqali ketmoqda.

Asl manba: catcrafts.net