National Design Studio (NDS): DOGE qanday "yashirin" shaklga aylandi va "Big Balls" nima ishlayapti

Iyul 2025-yilda Elon Musk hukumatdan ketgach, shovqinli Department of Government Efficiency (DOGE) rasmiy ravishda yopildi deb hisoblangan edi. Lekin ikki oydan keyin, hech bir e'lon yo'qotib, yangi struktur — National Design Studio (NDS) — paydo bo'ldi. Uning rasmiy maqsadi hukumat veb-saytlarini "chiroyli" va foydalanuvchiga qulay qilish edi, lekin ichki tuzilma, xodimlar kadri va ishlash uslubi DOGE ning eng murakkab va shaffoqsiz tomonlarini meros qilib oldi.

DOGE dan NDS ga: "Yashirin" o'tish mexanizmi

NDS Prezidentning Ijroiy Ofisi (Executive Office of the President) ostida, DOGE kabi, mustaqil agentlik emas, balki Bosh Ofisning ichki qismi sifatida ishlaydi. Bu status unga oddiy agentliklarga qo'yiladigan shaffoflik talablarini, masalan, USAJobs orqali ochiq vakansiya e'lon qilish majburiyatidan ozod qiladi. NDS veb-sayti ishga tushirish haqida xabar beradi, lekin lavozimlar haqida ma'lumot yo'q va onlayn ariza topshirish imkoni mavjud emas.

Bu — DOGE ning o'zining maxsus veb-sayti va X (Twitter) orqali to'g'ridan-to'g'ri xabar yuborish (DM) uslubining to'g'ri merosi. Natija: federal ishga tushirish tizimidan chetda, kongress nazorati va odatiy tekshiruvlardan ozod, lekin federal byudjet va ma'lumotlar bazasiga kirish huquqiga ega bo'lgan parallel struktur.

"Big Balls" va komanda: Kimlar haqiqatda boshqaradi?

NDS rasmiy boshchisi — Airbnb asoschisi Joe Gebbia, u "mamlakatning bosh dizayneri" (Chief Design Officer) laqabi bilan ishlaydi. Amalda lekin, operativ boshqaruv DOGE ning g'alati yosh muhandislar guruxiga tushgan. Ularning eng taninari — Edward "Big Balls" Coristine (19 yoshda hukumatga kirgan) va Akash Bobba.

• Coristine hozir NDS ning muhandislik boshchisi. Uning oldingi tajribasi: tarmoq nazorati kompaniyasida (reforming blackhat hackers diqqaati tortgan) stajirovka, lekin ichki ma'lumotlarni cho'qib yuborgani uchun to'xtatilgan.
• Bobba NDS ga o'tganidan so'ng ham 6 oy davomida Kadrlar boshqaruvi ofisi (OPM) da "beavonat mutaxassis" (unpaid expert appointment) lavozimida qolgan — bu AFGE qishlog'i tomonidan sudga talab qilingan nuqta.
• Zachary Terrell — sog'liqni saqlash vazirligi (HHS) texnologiya direktori (CTO) lavozimida ishlasa ham, o'z saytida NDS ga "hissa qo'shmoqda" deb yozgan.

Bu shaxslar o'zaro almashinuv va bir nechta lavozimlarda bo'lishi "qaysi lavozimda, qaysi huquqda?" savolini tortib kelmaydi. AQSh qonunchiligi federal xizmatchilarga bir vaqtning o'zida bir nechta to'lovli lavozimda bo'lishni cheklaydi, lekin "beavonat mutaxassis" statusi bu chegarani o'ynatishga imkon beradi.

Ishga tushirish: Huquq buzilishi yoki "tezlik"?

WIRED ga aytilgan anonim muhandisning tavsifi NDS ning kadrlash falsafasini ochib beradi. U Coristine dan so'ng "sovuq taklif" (cold pitch) qilib, video chaqiruvga chaqirilgan. Oddiy federal intervyulardan farqli ravishi:

• Kadrlar mutaxassisi (recruiter) ishtirok etmagani — faqat Coristine.
• Video formatida o'tkazilgan (oldindan tanlovda kamchiliklardan qochish uchun odatda ovoqli qo'ng'iroqdan boshlanadi).
• Coristine qidirilayotgan mahorat to'plamini (full-stack engineer uchun kerakli vositalar, frameworklar) bilmaganligi.

"Men bu shaxs full-stack muhandisni baholash qobiliyatiga ega ekanligiga ishonmayman, chunki u o'z kasbining texnik talablarini bilmayapti," — deydi intervyu beruvchi. Bu DOGE davrida ham kuzatilgan: yanvar 2025-yilda GSA Technology Transformation Services xodimlari o'z loyihalarini himoya qilganda, DOGE a'zolari ularni tushunmagan edi.

Rampart vositasi: Texnik yechimmi, logik xatomi?

Coristine intervyu davomida NDS ning asosiy loyihasi — Rampart haqida gapirdi. Iyun oxirida chiqarilgan vosita brauzerda ishlaydigan, shaxsiy ma'lumotlarni (PII: pochta, manzil, karta raqami, SSN) avtomatik yashirib (masklash) beruvchi kutubxona. U buni "tarafiq vazifa" (side quest) deb atadi va OpenAI ning "privacy filter" bilan taqqosladi, lekin hajmi kichikligi sababli past chastotali internetda ham ishlashi mumkinligini aytdi.

Lekin bu yerda fundamental logik xato yuzaga keladi. Hukumat xizmatlarida (nafaqalar, vergular, tibbiy sug'urta) foydalanuvchi o'z PII ni taqdim etishi shart. Masalan, Social Security raqamsiz nafaqani hisoblab bo'lmaydi. Agar Rampart brauzerda SSN ni yashirsa, backend tizimga to'g'ri ma'lumot kirmaydi va xizmat buziladi.

Intervyu beruvchi muhandis to'g'ri aytdi: "Ko'pgina holatlarda siz PII so'rayapsiz, chunki u kerak. Siz uni qoplon qilmoqchimassiz." Rampart nima uchun kerakligi, qaysi maxsus stsenariyada (masalan, sun'iy intellekt chatbotlariga ma'lumot yuborish paytida) foydali ekanligi haqida Coristine aniq misollar bermadi.

Huquqi bo'shliq va qonun buzish risklari

NDS modeli uchta katta huquqi muammoga duch keladi:

1. Federal Vacancies Reform Act (FVRA) buzilishi: Bosh Ofis lavozimlari Senate tasdiqi (confirmation) talab qilishi mumkin. Gebbia va Coristine Senate dan o'tmagan.
2. Antideficiency Act: Byudjet belgilanmagan xizmatlarga pul sarflash taqiqlanadi. NDS byudjeti qayerdan kelayotkani noaniq.
3. Privacy Act of 1974: Federal agentliklar shaxsiy ma'lumotlarni qanday yig'ishi va saqlashi qattiq reglamentlashtirilgan. Brauzerda PII ni "masklash" vositasi agentlikning o'z ma'lumotlarini to'g'ri qabul qilishiga qarshilik qiladi.

AFGE ning Bobba haqidagi davosi faqat boshlandi. Agar sud NDS strukturini "yashirin agentlik" deb topsa, uning barcha qarorlari va dasturiy mahsulotlari noqonuniy deb объявлятьсяishi mumkin.

Xulosa: Siyosatdan mustaqil "texnokratiya" xavfi

National Design Studio — bu faqat veb-saytlar dizaynini yaxshilash bo'yicha loyiha emas. Bu — "Move fast and break things" (Tez yur va buz) faylasufiyasini, Silicon Vadining eng radikal shaklini, federal hukumatning ichiga o'tkazish urinishi.

Muammo dizaynda emas, protsessda. Agar hukumat xizmatlari "chiroyli" bo'lishi uchun qonun, shaffoflik va professional standartlar buzilsa, natijada "chiroyli" interfeysli, lekin ishlamaydigan va huquqni buzuvchi tizim qoladi. Hozircha NDS 30 nafar komanda, ML muhandisi yo'q, lekin "hardcore" muhandislar qidirilayapti. Kelajakda bu struktur kengayib, federal IT tizimlarining de-facto boshqaruvchisi aylanib ketmasligi uchun kongress va sud tizimining jiddiy nazorati kerak.