Joshua Kushner Silicon Vadiya AI investitsiyalarining issiq jinni bilan ogohlantirdi

Nyu-Yorkdagi Thrive Capital asoschisi Joshua Kushner Silicon Vadiya venture kapitalistlarining suniy intellekt bo'yicha kuchayotgan «euforiyasini» — yani qo'pol xursandchilikni — ogohlantirishdan tortib o'tdi. Kompaniyaning birinchi investor xati (Bloomberg orqali siqilganda) oddiy bozor tahlili emas, balki VC sanoatining ikkita asosiy falsafasi o'rtasidagi fundamental urushni ko'rsatdi: konsentratsiya qilib, chuqur o'rganib investitsiya qilishmi, aks holda «spray-and-pray» (tarqatib, tilak tilab) usulida ko'plab stavkalar qo'ymimi?

Ikki dunyo, ikki yondashuv

Kushner xatida yozganidek, «biz mustaqil fikrlashuvchilarmiz, chunki bozorlar qorqinch va xursandchilik o'rtasida harakatlanadi, va hech biri hukm o'rnini bosmaydi». Bu so'zlar Marc Andreessen (a16z) ning «chegaraviy natijalar» (outliers) nazariyasiga to'g'ri keluvchi javobdir. Andreessen falsafasiga ko'ra, VC firmlari ko'plab startuplarga pul qo'yishi, ularning aksariyatida zarar ko'lishi, lekin bir nechta «unicorn» lar esa barcha zararlarni qoplaydi va daromad keltiradi.

Thrive esa boshqacha yo'lni tanlagi: har bir fond mablag'ining takriban 90% foizi faqat 15 ta eng kuchli portfel kompaniyasiga yo'naltiriladi. Bu — «portfel nazariyasi» ga qarshilik, lekin ham «fursatparvarlik» emas. Kushner bu strategiyani «kichik sonli odamlar va g'oyalar ustida vaqt, kapital va energiyani konsentreatsiya qilish» deb tasvirlaydi.

OpenAI bilan simbiyotik aloqa

Thrive strategiyasining eng yorqin namunasi — OpenAI bilan hamkorligi. 2025-yil dekabrida o'yin o'zgarishi bo'ldi: OpenAI o'zi Thrive Holdings (Thrive ning spinout kompaniyasi) ga ulush oldi. Thrive Holdings 70 dan ortiq biznesni sotib oldi va ularni OpenAI yordamida «AI makeover» dan o'tkazmoqda. Natija: buholding muhaseba platformasi agentlar yordamida soliq deklaratsiyalarini 30% tezroq, 98% aniqlikda tayyorlaydi, IT xizmatlari kompaniyasi yordam stoli chiqimlarining yarimini avtomatik hal qilmoqda.

Bu model — VC firmasi faqat pul bermas, balki operativ qo'llab-quvvatlash va texnologik integratsiya orqali portfel kompaniyalarining qiymatini oshiradi — sanoatda nispatan yangi. Bu «transformatsiya ichidan tashqariga» (inside-out) prinsipi: Kushner xatida «ko'plab hamkaslarimizdan farq qilamiz, bizning ishonchimizcha, sanoatlar faqat tashqaridan buzilmaydi, balki ichidan ham o'zgaradi» deb yozgan.

Raqamlar gapiradi, lekin kontekst muhim

Thrive natijalari ta'sirli: $60 mlrd aktivlar boshqaruvida (AUM), barcha fondlar bo'yicha gross IRR 41%, net IRR 33%. Oxirgi 12 oyda investorlarga $1 mlrd dan ortiq likvidlik qaytarilgan. 2022-yildagi $516 mln erta bosqich fondi hozir $3.7 mlrd qiymatda (OpenAI, Anduril, SpaceX erta stavkalari sababli).

Lekin bu raqamlarni o'qishda bir nechta nuanslar bor:

• Kirish narxi: Kushner — milliarder oila a'zosi, uning kirish imkoniyatlari (deal flow) va markaziy hublar (OpenAI, SpaceX) ga yaqinligi ko'plab kichik, yangi paydo bo'lgan seed fondlari uchun takrorlanmas.
• Portfel konsentrasiyasi risksi: 15 ta kompaniyada 90% kapital — bu juda yuqori stavka. Agar bir-biriga o'xshash risklar (masalan, barcha AI model labs) to'qnashsa, fond ta'siri kuchayib ketishi mumkin.
• a16z ham ishlaydi: Eric Newcomer siqilgan ma'lumotlarga ko'ra, Andreessen Horowitz 2009-2025 oralig'ida investorlarga $25 mlrd qaytargan. Ya'ni «portfel» modeli ham pul keltiradi.

AI bozorining issiq jinni va narx disiplini

Kushnerning asosiy ogohlantirishi — «har bir tez o'sayotgan biznes ajdod emas, va har bir ajdod kompaniya har bir narxda yaxshi investitsiya emas» — hozirgi AI bo'mini ta'kidlaydi. Generativ AI startuplari qiymati (valuation) ko'pincha daromad koeffitsientlari (revenue multiples) ga qarab emas, balki «keyingi OpenAI» bo'lish imkoniyati ga qarab belgilanmoqda. Bu 2021-yildan farq qilmas, lekin masshtab katta.

Thrive o'z disiplinini qanday saqlayapti? Ular «hyperincremental texnologik aylanishlar» (kichik, qo'shimcha texnologik qadamlar) dan qochib, «texnologiya nihoyat qayerga borayotgani» ga qarab investitsiya qilishni maqsad qiladilar. Bu degani, ular model o'zgaruvchilarini (model layer) dan ko'ra, ilova qatlamini (application layer) va vertikal integratsiyani (Thrive Holdings modeli) tanlaydilar.

Nima o'zgarishi kutiladi

Kushner «kelgusi choraklarda milliardlabr dollar miqyosida qo'shimcha likvidlik» va'dasini berdi. Aniq kompaniyalar nomlanmagan, lekin SpaceX IPO bosqichi boshlanib, OpenAI ham ommaviy bo'lishga tayyorlanayotgan. Agar bu ikki katta portfel kompaniyasi muvaffaqiyatli chiqib olinsa, Thrive konsentratsiya strategiyasi tarixda eng daromadli VC fondlari biriga aylanishi mumkin.

Ammo bozor shartlari o'zgarayapti. 2024-2025 yillarda faqat yirik lablar (OpenAI, Anthropic, xAI) emas, balki kichikroq, maxsus model tuzuvchi startuplar ham pul yig'ishni boshlagan. «Keyingi OpenAI» ni topish qiyinlashmoqda, chunki bozor tezda to'la va differensiyalashmoqda. Bu yerda Thrive konsentratsiyasi — hem kuch, hem ahmoqlik bo'lishi mumkin.

Xulosa: falsafa, ne formula

Thrive xati — bu VC sanoati uchun «qanday ishlash kerak» ko'rsatmasi emas. Bu — bir firma o'z imkoniyatlari, kirish nuqtai va falsafasi asosida qanday yurishni tanlaganining hikoyasi. Kichik fondlar uchun dars bir: konsentratsiya talab qiladi — maxsus kirish, operativ qo'llab-quvvatlash va uzoq muddatli intizom. Agar ularingiz yo'q bo'lsa, portfel diversifikatsiyasi (a16z usuli) hali ham xavfsizroq yo'l.

AI davrida venture kapital o'zini o'zgartirmoqda: pul faqat kod yozish uchun emas, balki bizneslarni qayta qurish (Thrive Holdings usulida) va vertikal integratsiya uchun ham kerak. Kelajakda qaysi model g'alaba qozonishi — bu hali ochiq savol. Lekin Kushner xati bir narsani aniq ko'rsatdi: disiplinsiz xursandchilik (euphoria) — bu investitsiya strategiyasi emas, bu risk.