Tetris kompaniyasi shikoyati sababli “Build the Wall” o'yini olib tashlandi
Trump maʼmuriyati veb-saytiga joylashtirilgan “Build the Wall” o'yini Tetris kompaniyasining shikoyati tufayli olib tashlandi.

Kompyuter o'yinlari tarixida Steam oldidan boshlangan davrda, katta quti (big box) paketlari o'yin do'konlarida ko'zga tashlanar, kollektorlar orasida qadrli bo'lib qolardi. Bu qutilar nafaqat o'yin mazmunini, balki o'sha davrning dizayn estetikasini ham aks ettirardi. Bugungi kunda raqamli platformalar ko'pchilikni onlayn yuklab olishga majbur qilgan bo'lsa-da, GOG nostalgi va raqamli saqlashni birlashtiruvchi yangi loyiha bilan ushbu an'anani qayta jonlantirishga intiladi.
Steam tarixiga nazar solsak, katta quti paketlari o'sha davrda o'yin sotuvining muhim qismi bo'lgan. Ular do'konlarda rang-barang qoplamalar, qo'shimcha materiallar va maxsus dizaynlar bilan ajralib turardi. Biroq, jismoniy media vaqt o'tishi bilan eskiradi, qutilar singan yoki yo'qoladi, bu esa kollektsionerlar uchun katta yo'qotish bo'lib qoladi. GOG ning yangi tashabbusi bu muammoni raqamli skanerlash va bosib chiqarish orqali hal qilishga qaratilgan.
GOG platformasida hozirgi vaqtda beshta o'yin uchun "Printable Big Box" to'plami mavjud: Armikrog, Descent, Hitman: Codename 47, Myst va Star Trek: 25th Anniversary. Har bir o'yin sahifasida "3D Boxes" bo'limi ko'rinadi va foydalanuvchilar quyidagi fayllarni yuklab olishlari mumkin:
Bu fayllar foydalanuvchilarga quti qoplamasini papercraft loyihasi sifatida qayta yaratish imkonini beradi. GOG rasmiy bayonotida shuni ta'kidlashadi: "Fizik media dasturiy ta'minot kabi uzoq umr ko'ra olmaydi — qutilar yo'qoladi, singadi, tashlab ketiladi. Ularni skanerlash va o'zingiz bosib chiqarish, boshqa shaklda saqlash demakdir."
GOG ning jarayoni bir necha bosqichdan iborat. Birinchidan, asl quti fizik nusxasini yuqori aniqlikdagi 3D skaner yordamida raqamli modelga aylantiradi. Skanerlangan ma'lumotlar keyinchalik GLB formatiga konvertatsiya qilinadi — bu format veb brauzerda va ko'plab 3D dasturlarda qo'llab-quvvatlanadi. Ikkinchi bosqichda, modelning har bir yuzasi tekislashtiriladi va PDF, SVG hamda AI fayllarida qog'ozga bosib chiqarish uchun kerakli chiziqlar, katlanish nuqtalari va kesish chiziqlari qo'shiladi.
Foydalanuvchi shablonni bosib, qog'ozni kesib, katlaydi va quti qismlarini birlashtiradi. 3D model animatsiyasi esa foydalanuvchiga quti qoplamasining ochilishini virtual tarzda ko'rsatadi, bu esa jarayonni yanada tushunarli qiladi.
O'tmishda o'yin kollektorlari va arxivchilar asosan foto yoki 2D skanerlashga tayanishgan. Masalan, 2022 yildagi 100k forgery scandalda soxta quti tasvirlari muammoga duch kelgan. GOG ning 3D model va bosib chiqariladigan shablonlari bu muammoni bir qadam oldinga olib chiqadi, chunki foydalanuvchi o'z qo'li bilan jismoniy nusxa yaratadi, bu esa soxta nusxalarga qarshi himoya qiladi.
Bundan tashqari, ba'zi arxiv loyihalari faqat raqamli fayllarni saqlashga e'tibor qaratadi, lekin GOG jismoniy ko'rinishni ham tiklaydi. Bu ikki yo'nalishning birlashishi, o'yin tarixini yanada to'liqroq saqlashga yordam beradi.
GOG ning loyiha bir necha cheklovlarga ega. Birinchidan, faqat beshta o'yin uchun shablonlar mavjud, bu esa loyihaning kengaytirilishi bo'yicha savollar tug'diradi. Ikkinchidan, bosib chiqarish jarayoni foydalanuvchidan ma'lum darajada hunarmandchilik ko'nikmalarini talab qiladi; barcha foydalanuvchilar quti yig'ish jarayonini muvaffaqiyatli bajarolmasligi mumkin.
Shuningdek, mualliflik huquqi masalalari ham e'tiborga loyiq. GOG rasmiy ravishda quti dizaynlarini skanerlaydi, lekin ba'zi eski o'yinlar uchun huquqiy egalar kimligi aniq emas. Kelajakda bu masalalar qanday hal qilinadi, bu loyiha barqarorligini belgilaydi.
Bu tashabbus ikki guruhga ham foyda keltiradi. Gamerlar o'yinlarni o'ynashdan tashqari, o'zlarining virtual kutubxonalarini jismoniy ko'rinishda ham namoyish qilish imkoniyatiga ega bo'ladilar. Kollektorlar esa o'zlarining raqamli arxivlarini yanada boyitib, nostalgi hissini qayta his qilishadi.
Shuningdek, bu loyiha o'yin sanoatida raqamli saqlash va jismoniy meros o'rtasidagi ko'prikni mustahkamlaydi. GOG ning yondashuvi boshqa platformalarga ham o'xshash tashabbuslarni boshlashga ilhom berishi mumkin, bu esa umumiy o'yin tarixini saqlashga hissa qo'shadi.
Umuman olganda, GOG ning "Printable Big Box" loyihasi nostalgi, texnik innovatsiya va madaniy merosni birlashtiruvchi noyob namunadir. Kelajakda ko'proq o'yinlar qo'shilishi, foydalanuvchi tajribasini yanada boyitadi va raqamli o'yinlar tarixini yanada kengroq saqlashga yordam beradi.