Framework bios 3.20 yangilanishi ryzen 7040 noutbuklarini "o'ldirib" yuborayapti

Framework noutbuklari "o'z-o'zini tuzatish" va modullik falsafasi bilan tanilgan. Lekin eng so'nggi BIOS yangilanishi ba'zi foydalanuvchilar uchun bu afzalliklarni emas, balki to'liq ishlamas qurilma bilan tugatdi. Iyun 2026-da chiqarilgan 3.20 versiyasi AMD Ryzen 7040 seriyasi asosidagi Framework Laptop 13 da "kirpich" holatiga kelishiga sabab bo'ldi.

Nima sodir bo'ldi?

Framework 2023 yilda Ryzen 7040 protsessorlari ustiga qurilgan Laptop 13 ni taqdim etgan edi. Iyunda 3.20 BIOS yangilanishi e'lon qilindi. Rasmiy o'zgarishlar ro'yxatida — yangi Laptop 13 Pro modeli uchun aptik touchpad va yangilangan ovoz tizimi qo'llab-quvvatlash, shuningdek Battery Extender (batareya hayotini uzaytirish) funksiyasidagi xatolikni tuzatish kiritilgan edi.

Ba'zi foydalanuvchilar yangilanish muammosiz o'tdi. Ammo forumlardagi ko'plab shikoyatlar va Ars Technica ma'lumotlari ko'rsatadiki, katta guruh uchun protsess yarim yolda to'xtadi. Natija: qora ekran, harakatlanmaydigan progress bar (jarayon chizig'i) va yoqilmas noutbuk.

Qanday ko'rinadi?

Forum ishtirokchilaridan biri, Sven, holatni shunday tasvirladi: yangilanish o'rnatish bosqichida tizim Framework logosi va 2 nuqta progress bar ko'rsatib, 3 soat davomida tinch qoldi. Kuch tugmasi bosilganda ham, uzoq uutilganda ham tizim o'chmaydi. Bu klassik BIOS "kirpich" holati — firmware nolga yetib yuklanmagan, lekin eski versiyaga qaytish imkoni ham yo'q.

• Simptom: Ekranda logosi va tinch progress bar.
• Reaksiya yo'qligi: Kuch tugmasi (power button) 10-15 soniya uzoq basilganda ham tizim o'chmaydi (odatda bu majburiy o'chirish uchun kafilat).
• Qayta yoqib bo'lmaydi: BIOS yuklagich (bootloader) buzilganligi uchun POST (o'z-o'zini tekshirish) o'tmaydi.

Nega bu Framework uchun og'ir urish?

Framework brendi "tuzatish imkoniyati" (repairability) va foydalanuvchi erkinligi ustida qurilgan. Ular aniq motherboard, ekran, portlar va hatto klaviatura alohida modullar sifatida sotiladi. Lekin BIOS — bu modul emas, bu qurilmaning yuragi. Agar u buzilsa, oddiy foydalanuvchi uyni o'zgartirib tuzata olmaydi.

Bu xato Framework ning yagona nuqtai buzilish (single point of failure) ni ko'rsatadi: barcha modulliklik firmware darajasida to'xtaydi. Pro modeli uchun mo'ljallangan aptik touchpad va ovoz tizimi draiverlari umumiy BIOS ichiga qo'shilgani, bu kod bazasi xatosi barcha Ryzen 7040 platformalari (Pro bo'lmaganlari ham) uchun qiyomatli bo'ldi.

Kompaniya javobi: "Kichik foiz"

Ars Technica so'rovi javobida Framework rasmiy bayonotda quyidagilarni aytdi: "Biz Framework Laptop 13 7040 Series BIOS yangilanishlarining kichik foiziga nisbatan yuklanmas motherboardlar haqida xabarlar qabul qildik. Biz sababni aniqlash bo'yicha ishlayapmiz."

"Kichik foiz" degani necha? 0.1% mi, 5% mi? Kompaniya ma'lumot bermadi. Ammo foydalanuvchilar uchun u "kichik" emas — u ularning ish vositasidir. Shuningdek, Framework hali ham 3.20 ni rasmiy yuklab olish sahifasida qoldirgan (yoki tekinlash vaqti o'tib ketgan), bu esa yangi xaridorlar va yangilanishni kechiktirganlar uchun xavfni saqlaydi.

Texnik kontekst: Nega BIOS yangilanishi bu qadar xavfli?

Zamonaviy noutbuklarda UEFI BIOS — bu kichik operatsion tizimga o'xshaydi. U protsessor ishga tushgunga qadar barcha qurilmalarni initsializatsiya qiladi. Yangilanish paytida eski firmware o'chiriladi va yengisi yoziladi. Agar bu jarayon yarimda to'xtasa (elektr uzilishi, kod xatosi, watchdog timer muammosi), motherboard "kirpich"ga aylanadi.

Korporativ darajadagi qurilmalarda (Dell, HP, Lenovo) bu uchun dual BIOS (ikkita firmware chipli) yoki avtomatik rollback mexanizmlari ishlatiladi. Framework ning hozirgi avlod motherboardlarida (asosiy 13 va 16 dyuymlik modellarda) bu qalqon yo'q — faqat bitta SPI flash chipli. Bu dizayn tanlovi qimmatlik va soddalik uchun qabul qilinishi mumkin, lekin xavfni ko'paytiradi.

Tuzatish yo'llari cheklangan:

• SPI programmer (CH341A va sh.k.): Fizik chipni o'qish/yozish uchun maxsus dasturchi kerak. Bu oddiy foydalanuvchi uchun murakkab va motherboardni chiqarishni talab qiladi.
• Garantiya almashinuvi (RMA): Eng real yo'l, lekin vaqt sarflaydi va ma'lumotlar xavfsizligi (SSD o'chirilmagan bo'lsa) g'amdorlik beradi.

Taqqoslash: Bu yangi emas, lekin og'ir dars

Texnologiya tarixida BIOS yangilanishi katta kompaniyalarning ham boshini og'rigiga kelgan: 2018 yilda Lenovo ThinkPadlarda, 2021 yilda Dell XPS da, 2022 yilda ASUS ROG noutbuklarida o'xshash voqealar bo'lgan. Farq shundaki, ularning katta xizmat tarmog'i va avtomatik tiklash vositalari bor edi. Framework hali bu ekosistemani qurmoqda.

Bu hodisa Framework ga uchta muhim dars beradi:

1. Testlash qamrovi: Yangi Pro modeli funksiyalari umumiy firmware ga qo'shilganda, eski (non-Pro) motherboardlarda regressiya (yangi xatoliklar) tekshirilmagan.
2. Yuklab olishni to'xtatish tezligi: Xavfli versiyani serverlardan o'chirish va foydalanuvchilarga ogohlantirish yuborish avtomatik bo'lishi kerak edi.
3. Aloqa shaffofligi: "Kichik foiz" degani emas, ta'sirlangan serial raqamlar oralig'i yoki aniq model kodlari e'lon qilinishi kerak.

Foydalanuvchilar hozir nima qilishi kerak?

Agar hali yangilamagan bo'lsangiz — KUTING. 3.20 versiyasini o'rnatmang. Framework rasmiy tuzatish (masalan 3.21 yoki 3.20-rev2) chiqargunga qadar eski BIOS (3.19 yoki undan oldingi) da qoling. Yangilanish majburi emas, u faqat Pro modeli aksessuarlari va Battery Extender xatosi uchun kerak.

Agar allaqachon buzilgan bo'lsa: RMA (garantiya almashinuvi) uchun murojaat qiling. O'zingiz SPI programmer bilan tuzatishga urinish garantiyani yo'qotishi mumkin (Framework garantiya shartlarida "fizik muxalifat" shartlari bor). Hozircha rasmiy yo'l — kutish va almashinuvi.

Xulosa

Framework ning modullik va ochiqlik va'dasi firmware xavfsizligi sohasida sinovdan o'tmoqda. BIOS 3.20 xatosi — bu faqat bitta yomon yangilanish emas, bu "tuzatiladigan" noutbuk kontsepsiyasining yagona dasturiy nuqtai buzilishini ko'rsatdi. Kompaniya qanchalik tez va shaffof tuzatish chiqarishi, kelajakda foydalanuvchilar ishonchini qanchalik saqlashi aniqlanadi. Hozircha — yangilamang.