Boston Dynamics kompaniyasining mashhur kvadruped robotlari, Spot va Atlas, nafaqat sanoat avtomatlashtirishida, balki xavfsizlik sohasida ham keng qo‘llanilmoqda. So‘nggi oyda esa kompaniyaning ichki muhitida keskin qarshilik yuzaga keldi: xodimlar, ICE (Immigration and Customs Enforcement)ga robot itlar sotilishini to‘xtatish uchun petitsiya imzolashdi.
Spot, Boston Dynamicsning eng ommabop robot itlaridan biri, 30 kilogrammga yaqin vaznga ega, 4 metr tezlikda harakatlana va 30 daqiqalik mustaqil ishlash muddatiga ega. Uning sensor tizimi lidar, kamera va inertial o‘lchov birliklarini birlashtiradi, bu esa murakkab muhitda mustaqil navigatsiyani ta’minlaydi. Spotning modullik arxitekturasi turli qo‘shimchalar – manipulyator qo‘l, termal kamera yoki gaz aniqlovchi sensorlar – orqali vazifalarini kengaytirishga imkon beradi. Bu texnologik imkoniyatlar, ayniqsa, xavfsizlik organlari uchun jozibador bo‘lishi mumkin, ammo shu bilan birga etik savollarni ham tug‘diradi.
2026-yil 25-sentabrda, AQShning Ichki xavfsizlik departamenti (Department of Homeland Security) 1,3 million dollarlik kontraktni Connecticut shtatidagi Radeco kompaniyasiga berishdi. Ushbu kontrakt doirasida Boston Dynamicsning Spot robotlari ICEga maxsus modifikatsiyalar bilan yetkazilishi rejalashtirilgan. Kontraktning maqsadi, rasmiy bayonotlarda, “g‘aroyib vazifalar uchun” emas, balki “monitoring va logistika qo‘llab-quvvatlash” sifatida tasvirlangan.
Boston Dynamics xodimlari, bu qarorga qarshi, 300 dan ortiq imzo bilan, yarmidan ko‘p anonim bo‘lgan, petitsiya xatini kompaniya rahbariyatiga yuborishdi. Petitsiyada, “do‘stlarimiz va oila a'zolarimizdan kelgan xabarlar bizni hayratda qoldirdi, bunday sotuvni qanday qabul qilamiz?” degan so‘zlar bilan, qarorning kompaniya obro‘si va ichki madaniyatga zarar yetkazishi haqida ogohlantirish berilgan. Petitsiya nusxalari Boston Globe va WBUR orqali ommaga e’lon qilindi.
Robotik texnologiyalarni immigratsiya nazorati organlariga sotish, inson huquqlari va texnologik nazorat masalalarini birlashtiradi. Spot kabi robotlar, “qurolga aylantirilmaslik” kafolati berilgan bo‘lsa ham, ularning kuzatuv va ma’lumot yig‘ish imkoniyatlari, immigratsiya nazorati jarayonlarida keng qo‘llanilishi ehtimoli mavjud. Bu holat, texnologik innovatsiyalarni ijtimoiy adolat bilan muvozanatlash masalasini yana bir bor ochib beradi.
Boston Dynamics avval ham harbiy va xavfsizlik sohalariga robotik yechimlar taklif qilgan. 2020-yillarda kompaniya, DARPA bilan hamkorlikda, robotik platformalarni “field robotics” loyihalarida sinovdan o‘tkazgan. Biroq, bu hamkorliklar ko‘proq ilmiy tadqiqot va prototip bosqichida qolgan, sotuvga chiqish darajasiga yetmagan. ICEga sotuv esa, birinchi marta, robotik mahsulotni bevosita immigratsiya nazorati organlariga yo‘naltirgan holda, sanoat va davlat sektorlari o‘rtasidagi chegaralarni toraytiradi.
Spot robotlari, sanoat avtomatlashtirish, qurilish va logistika sohalarida keng qo‘llanilmoqda. ICEga sotuv, bu mahsulotning bozor segmentini kengaytirishi mumkin, ammo brend imidjiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi ehtimoli ham katta. Xodimlar orasidagi norozilik, potensial iste’molchi va investorlarga “etik xavf” sifatida ko‘rinadi, bu esa kelajakdagi investitsiya oqimlariga ta’sir qilishi mumkin.
Boston Dynamics rahbariyatining qarori, robotik texnologiyalarni davlat organlariga yetkazish bo‘yicha sanoat standartlarini belgilashda muhim namuna bo‘lishi mumkin. Agar kompaniya petitsiyani rad etsa, bu holat ichki korporativ siyosat va tashqi ijtimoiy bosim o‘rtasidagi muvozanatni yanada kuchaytiradi. Aksincha, sotuv davom etsa, boshqa texnologik kompaniyalar ham o‘z mahsulotlarini hukumat kontraktlariga yo‘naltirishga intilishlari mumkin, bu esa robotik texnologiyaning ijtimoiy qabul qilinishiga yangi savollarni keltirib chiqaradi.
Boston Dynamics xodimlarining robot itlarining ICEga sotilishini to‘xtatish talabi, texnologik innovatsiya, korporativ etik va ijtimoiy mas’uliyat o‘rtasidagi murakkab o‘zaro aloqalarni ochib beradi. Spot robotining texnik imkoniyatlari, kontraktning iqtisodiy hajmi va xodimlarning ichki qarshiligi birgalikda, robotik texnologiyaning kelajakdagi yo‘nalishini shakllantiruvchi muhim omil bo‘lib qoladi. Bu voqea, texnologik mahsulotlarning har qanday sohada qo‘llanilishi oldidan, keng jamoatchilik va ichki manfaatdor tomonlarning fikrini hisobga olish zarurligini yana bir bor tasdiqlaydi.
Anthropic AI kompaniyasi Nasdaqda IPOni rejalashtirib, moliyaviy ma'lumotlarini va biznesga ta'sir qiluvchi xavflarni ochib berdi. Kompaniya 2026-yilning birinchi yarmida daromadi 16 milliard dollarga yetdi, biroq hali ham foyda olmagan.
Kevin Roose, The AGI Chronicles muallifi va Machine Gods podkastining asoschisi, AI bo'limidagi o'zgarishlar haqida gapiradi. U The New York Timesdan ketib, mustaqil yaratuvchi bo'lib, AIning umumiy intellektli tizimlarga intilishi haqida kitob yozdi.
AI qorxisi kognitiv merkantilizmning bir shakli sifatida ko'rilishi mumkin. Kapitalizmni birinchi global aqliy tizim sifatida ko'rgan holda, AI qorxisi va kapitalizmning dastlabki davrida bo'lgan qorxilar orasida o'xshashliklar ko'p.
Microsoft 2026‑yil oktabr oyida Qwen3.5‑9B asosida yaratilgan Decision-1 modelini taqdim etdi – ro‘yxatli javoblarni tez va aniq baholaydigan maxsus AI vositasi.