Avalanche kompaniyasining stol o'lchamli fuzion reaktori 11 million daraja haroratga erishdi

Fuzion energiyasi ilm-fan va texnologiya olamida eng katta orzu bo'lib, quyosh ichidagi termoyadro reaksiyasini Yerda takrorlashni maqsad qilgan. Bu maqsadga erishish uchun eng muhim bosqichlardan biri - yoqilg'i plazmasini 10 mln °C dan yuqori haroratga yetkazishdir. Avalanche kompaniyasi, bu sohadagi yangi startaplardan biri, yaqinda o'zining stol o'lchamli fuzion prototipi Jyn orqali bu bosqichni muvaffaqiyatli bosib o'tdi.

Plazma harorati va kEV o'lchovi

Plazma haroratini an'anaviy termometr bilan o'lchash mumkin emas, shuning uchun olimlar zarrachalarning energiyasini kiloelectron volt (kEV) birligida baholaydilar. 1 kEV taxminan 11,6 mln °C ga teng bo'lib, bu daraja quyoshning markaziga yaqin. Avalanche jamoasi plazmani taxminan 11 mln °C (ya'ni 0,95 kEV) ga qizdirganini e'lon qildi, bu esa sanoatdagi bir necha kompaniyalar erishgan eng yuqori natijalardan biridir.

Kichik o'lcham, katta imkoniyat

Ko'p fuzion startaplari yuzlab megavatli katta reaktorlar qurishga intilsa, Avalanche kichik, stol o'lchamli qurilma orqali yangi yo'nalishni taklif qilmoqda. Jynning yadrosi faqat besh dyuym (12,7 sm) diametrda, bu esa prototipni tez-tez takomillashtirish va eksperimentlarni arzonroq o'tkazish imkonini beradi. Kompaniya o'z qurilmasini o'tgan kuzdan beri 25 marta yangilagan va shu jarayonda $50 mln dan kam sarmoya sarflagan.

Nima uchun bu muhim?

• Yuqori harorat: Plazma yetarlicha issiq bo'lsa, yadrolar bir-biriga urilib, fuzion reaksiyasi sodir bo'ladi.
• Kichik hajm: Kichik reaktorlar laboratoriya sharoitida tez-tez sinovdan o'tkazilib, xatoliklar tezda tuzatiladi.
• Arzonroq yechim: Katta reaktorlar milliardlab dollar sarflaydi, lekin kichik prototiplar kichik investitsiyalar bilan ham rivojlanishi mumkin.

Kelajakda nimalar kutish mumkin?

Avalanchening natijalari hali ilmiy jurnalda nashr etilmagan, lekin MITdagi plazma fizikasi mutaxassisi tasdiqlagan. Bu esa sanoatga yangi bir signal: kichik o'lchamli fuzion texnologiyasi ham samarali bo'lishi mumkin. Agar kompaniya plazmani yanada yuqori haroratga, yuqori zichlikka va uzoqroq vaqt davomida ushlab turishga muvaffaq bo'lsa, kelajakda kichik, arzon fuzion energiya stansiyalarini qurish mumkin bo'ladi.

Bu yutuq fuzion sanoatida raqobatni yanada kuchaytiradi. Boshqa startaplar ham o'z reaktorlarini kichiklashtirish va xarajatlarni kamaytirishga intilmoqda. Avalanchening yondashuvi esa, bu yo'nalishda qanday texnik yechimlar muvaffaqiyatli bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi.

Umuman olganda, 11 mln °C ga erishgan stol o'lchamli fuzion reaktori fuzion energiyasining kelajakda yanada keng tarqalishi va energiya xavfsizligi hamda barqarorligini ta'minlashda muhim qadam bo'lishi mumkin.