Xalqaro Kosmik Stansiyada To'liq Astronavt Kadriga Qaytish: Crew‑12 Missiyasi

2024-yil 14-fevral kuni, ya'ni Sevgi kuni, SpaceX kompaniyasining Crew Dragon kemasi Xalqaro Kosmik Stansiyaga (ISS) muvaffaqiyatli qo'shildi. Bu missiya, Crew‑12 deb ataladi va unga NASA, ESA va Roscosmos vakillari kiradi. Natijada, stansiyada yetti astronavt bo'lib, AQShning kosmik segmenti (USOS) to'liq kadrga ega bo'ldi.

Kimlar keldi?

Quyidagi to'rtta yangi astronavt missiyaga qo'shildi:

• Jessica Meir – NASA (AQSh)
• Jack Hathaway – NASA (AQSh)
• Sophie Adenot – Yevropa Kosmik Agentligi (ESA)
• Andrey Fedyaev – Roscosmos (Rossiya)

Ushbu ekipaj bilan birgalikda, ilgari stansiyada bo'lgan uchta astronavt ham joy egalladi, shu bilan umumiy soni yetti kishiga yetdi.

Nega bu muhim?

ISSda astronavtlar soni doimiy ravishda o'zgarib turadi. Har bir rotatsiya, ya'ni yangi ekipajning kelishi yoki ketishi, stansiyaning ish faoliyatiga ta'sir qiladi. 2020-yil oxirida Crew Dragon muntazam parvozlarni boshlaganidan beri, NASA har doim kamida to'rtta “USOS” (AQSh, Kanada, Yevropa, Yaponiya) astronavtini stansiyada saqlashga intiladi. Bu, asosan, NASA va uning hamkorlari tomonidan boshqariladigan bo'limlarni nazorat qilish uchun zarur.

Ammo, 2024-yil boshida, Crew‑11 ekipajidan biri sog‘liq muammosiga duch keldi va u erta yerga qaytarildi. Natijada, birinchi navbatda faqat bir nafar NASA astronavti, Chris Williams, ISSda yolg‘iz qoldi. U rus Sojuz kemasidan kelgan va ikki rus kosmonavti bilan birga bo‘lgan.

NASA va SpaceX qanday javob berdi?

Williamsning yolg‘iz qolishi xavfsizlik va operatsion yukni oshirdi. Shuning uchun NASA va SpaceX Crew‑12 missiyasini rejalashtirilganidan oldinroq amalga oshirishga qaror qildilar. Bu, yangi ekipajning stansiyaga tezroq yetib kelishini ta'minlash va Williamsning ish yukini kamaytirish maqsadida amalga oshirildi.

2024-yil juma kuni ertalab, Crew Dragon muvaffaqiyatli uchdi va shanba kechqurun stansiyaga qo‘shildi. Bu missiya nafaqat astronavtlar sonini to‘ldirdi, balki NASAning bir nechta katta loyihalar, jumladan Artemis II missiyasi tayyorgarligini ham bir vaqtning o‘zida olib borganini ko‘rsatdi.

Texnik atamalarni oddiy tushuntirish

• Crew Dragon – SpaceX kompaniyasining kosmik kemasi, astronautlarni Yerga va orqaga olib boradi.
• USOS – “AQSh Orbital Segment” (AQSh orbital bo‘limi), bu bo‘limda AQSh, Kanada, Yevropa va Yaponiya astronavtlari ishlaydi.
• Sojuz – Rossiya kosmik kemasi, uzoq muddatli missiyalar uchun ishlatiladi.
• Artemis II – NASAning oyga qaytish rejasidagi ikkinchi missiyasi, bu safar odamlar bilan birga bo‘ladi.

Kosmik stansiyaning kelajagi

ISSning yoshi 20 yildan oshgan bo‘lsa-da, u hali ham ilm-fan va texnologiya sohasida muhim platforma hisoblanadi. To‘liq ekipaj bilan ishlash, ilmiy tajribalar, tibbiy tadqiqotlar va yangi texnologiyalarni sinovdan o‘tkazish imkonini beradi. NASA, ESA, Roscosmos va boshqa hamkorlar birgalikda stansiyaning xizmat muddatini uzaytirish va kelgusida yangi kosmik stansiyalarni qurish rejalari ustida ishlamoqda.

Shu bilan birga, SpaceX kabi xususiy kompaniyalar ham kosmik transportni yanada arzon va tezkor qilishga intilmoqda. Bu esa kelajakda kosmik sayohatlarni keng ommaga ochish yo‘lida muhim qadam bo‘lishi mumkin.