Yadro energiya sohasida kelgusi yillar uchun eng katta signal berilgan: Valar Atomics 1 milliard dollar lik equity maydoni va 200 million dollar lik kredit liniyasi yig‘ib, o‘zining kichik modulli yadro reaktorlari (SMR) ni laboratoriydan zavod conveyorlariga o‘tkazish uchun zarur mablag‘ni ta’minladi. Rauntni Sequoia Capital ning ortog‘i Shaun Maguire boshqardi, u kompaniya nazorat qo‘mitasiga ham kirdi. Bloomberg ma’lumotlariga ko‘ra, startapning bahosi 6 milliard dollar ga yetdi.
Venture kapital odatda dasturiy ta’minot va tez o‘sish versiyalariga (iteration) pul beradi. Valar esa "yuzagacha qattiq texnologiya" (hard tech) — yadro fizikasini, metallurgiyani va qurilish logistikasini birga hal qilayotgan startap. 1 milliard dollar — bu kommersiya oldidagi bosqich uchun (pre-revenue) kam uchraydigan, lekin AI infratuzilmasi uchun energiya buzib qolgandan keyin zarur bo‘lgan masshtabni ko‘rsatadi.
Investorlar ro‘yxati o‘ziga xos hikoya aytadi: Apandion, Atreides, Conviction, Dream Ventures, HOF Capital, Point72 Ventures, Riot Ventures, Snowpoint Ventures, Valor Equity Partners. Bu faqat fintech yoki SaaS fondlari emas — ularning aksariyasi kosmos, himoya va energiya infratuzilmasiga maxsuslashgan.
Valar ning asosiy afzalligi — reaktorlarni dastur kodi kabi tez yangilash qobiliyati. Kompanyiya CEOsi Isaiah Taylor quyidagi ketma-ketlikni keltiradi:
Har bir yangi reaktor o‘z oldingisidan tezkor quriladi. Maqsad — yillar o‘tgach "yuzlab", so‘ng "minglab" reaktor yiliqa chiqarish. Bu to‘zav masshtablashtirish modeli — yadro energiyasining asl achill qoti (uzun qurilish muddatlari va budget o‘sishlari) ni yechish yo‘li sifatida taklif etiladi.
Iyunda Valar Ward 250 reaktori Nvidia Blackwell tizimini ta’minlaganini ko‘rsatdi. Bu faqat demo emas — ikkita kompaniya suvsiz 30 MW li AI zavodi loyihasini birga rivojlantirishga kelishdi.
Nima uchun suvsiz? Zamonaviy ma’lumotlar markazlari (data center) juda ko‘p suv sarflaydi (sovutish uchun). Yadro reaktorlari odatda suv sovutish kerak. Valar ning suvsiz dizayni (gas yoki metallurgik sovutish) ularni suv resurslari cheklangan yoki qimmat joylarda — masalan, AQSh tarkibiy shtatlarining cho‘l hududlarida yoki mexoriy obyektlarda — o‘rnatish imkonini beradi. Bu Nvidia uchun energiya mustaqilligi va joylashuv erkinligi degani.
Valar yagona o‘yinchi emas. Oxirgi oylarda:
Farqi Valar da tezlikka intilish va AI infratuzilmasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri integratsiya. Agar ular "to‘zav modeli" ni ishga tushirsa, yadro energiya — bu 10 yildan keyin ishga tushadigan loyihadan, 2-3 yilda yetkazib beriladigan "modul mahsulot" ga aylanadi.
Keyingi bosqich — flot (flotilla) reaktorlarini ishlab chiqarish. Ushbu mablag‘ yetarlicha ekanligini ko‘rsatishi kerak. Agar Valar o‘z "tick rate" ni saqlasa, yadro energiya AI bo‘mini ta’minlashda gaz va koymirga haqiqiy alternativaga aylanishi mumkin — lekin bu faqat fizikada emas, moliyaviy modellashtirishda ham ishlagan holda.
Sequoia ning Shaun Maguire ni yuborishi — bu faqat pul emas, himoya va kosmos portfeliyasi (SpaceX, Anduril) tajribasini yadro sohasiga ko‘chirish harakati. Yadro energiya endi faqat komunal xizmat emas — bu strategik infratuzilma.
Sabbatikdan farqli ravishda, mini-pensionlar qisqa, tez-tez va jalb qiluvchi dam olish usulidir. Paul Millerd va Tim Ferriss fikrlari, Stev Jobs "nuqtalarni bog'lash" falsafasi va shaxsiy tajriba tahlili.
CollectWise, YC F24 dasturidan chiqqan startap, AI agent muhandisi uchun vakansiya e'lon qildi. Bu lavozim ovozli AI infratuzilmasini yaratish va qarzdorlik yig'ish bozorini avtomatlashtirishga qaratilgan.
Greylock Ventures 1,5 mlrd dollarlik 18‑fondini kichik portfelga yo‘naltirishi, investitsiya strategiyasini va sanoatdagi tendensiyalarni tahlil qiladi batafsil.
Uzum 500 mln dollardan ortiq investitsiya bilan O'zbekiston raqamli infratuzilmasini kengaytiradi, logistika va IT sohalarida yangi omborlar, platforma va xizmatlar yaratiladi.