Oʻzbekkosmos 2028‑yilda ilmiy kubsat misolidagi yangi sun'iy yoʻldoshni orbitada qoʻyishni reja qiladi

Oʻzbekistonning kosmos sohasidagi ilgʻor loyihalari yanada kuchayib bormoqda. 16‑fevralda Shavkat Mirziyoev tomonidan oʻtkazilgan yigʻilishda, Oʻzbekkosmos agentligi 2028‑yilda orbitada qoʻyish rejasidagi ilmiy‑texnik sun'iy yoʻldosh modellarini namoyish etdi. Bu loyiha mamlakatning ilmiy‑texnik salohiyatini oshirish, yoshlar uchun yangi kasblar yaratish va xalqaro kosmos bozorida oʻziga xos oʻrin topish maqsadida amalga oshirilmoqda.

Sun'iy yoʻldoshning asosiy xususiyatlari

E'lon qilingan modellar 6U kubsat (Cubesat) formatidagi sun'iy yoʻldoshlar boʻlib, ularning asosiy vazifalari:

• Yosh olimlar va muhandislar uchun eksperimental platformalar sifatida xizmat qilish;
• Kosmosdagi mikrogravitatsiya sharoitlarida biologiya, materiallar va suv texnologiyalarini oʻrganish;
• Quyosh panellari orqali energiyani oʻz-oʻzini ta'minlash, shu bilan birga uzoq muddat (7‑10 yil) faoliyatni kafolatlash.

Modelning konstruktsiyasi, foydali yuklama, quyosh panellari va uchirish tizimi haqidagi texnik ma'lumotlar agentlik rahbari oʻrinbosari Muhiddin Ibragimov tomonidan keng yoritildi. Uning ta'kidlashiga koʻra, sun'iy yoʻldosh orbitada uzoq vaqt davomida faoliyat koʻrsatishi kerak, shuning uchun uning barcha qismlari yuqori ishonchlilik va barqarorlikka ega boʻlishi shart.

Xalqaro hamkorlik va yoshlar uchun imkoniyatlar

Oʻzbekkosmos agentligi Yaponiyaning Kyushu Institute of Technology (KIT) bilan birgalikda, etti nafar yosh muhandisni 2025‑2027 yillar davomida magistratura dasturida oʻqitishga kelishuv imzoladi. Ushbu dasturda talabalar kubsat loyihalash, yigʻish va sinovdan oʻtkazish boʻyicha amaliy tajriba oladi.

Xususan, Kyushu Institute of Technologyda tahsil olgan etti nafar talabalar Oʻzbekistonning birinchi ilmiy sun'iy yoʻldoshini yaratish jarayonida faol ishtirok etadilar. Bu yosh mutaxassislar kelajakdagi kosmos missiyalarida asosiy rol oʻynaydigan kadrlar sifatida tayyorlanmoqda.

Kosmonavt tayyorlash dasturi

Sun'iy yoʻldosh loyihasi bilan birga, agentlik kosmonavt tayyorlash dasturini ham amalga oshirmoqda. Muhiddin Ibragimovning soʻzlariga koʻra, kosmonavtlar nafaqat parvozda, balki orbitadagi ilmiy tadqiqotlarda ham ishtirok etishi kerak. Buning uchun ularning sogʻliq, fiziologik holat, til va ilmiy bilimlari yuqori darajada boʻlishi talab qilinadi.

Dasturda yoshlar va xodimlar bir vaqtda oʻqish va ishlash imkoniyatiga ega boʻladi. Shuningdek, vengriyalik va Saudiya Arabistonidan boʻlgan kosmonavtlar misollari keltirilgan, ularning tajribalari Oʻzbekiston kosmonavtlarining tayyorgarligiga ilhom manbai boʻladi.

Moliyaviy jihat va kelajakdagi yoʻnalishlar

Oʻzbekkosmos agentligi tomonidan berilgan ma'lumotlarga koʻra, kosmonavt tayyorlash dasturi 50‑60 mln dollar, sun'iy yoʻldosh yaratish esa 50‑100 mln dollarni tashkil etadi. Bu sarmoyalar loyihaning texnik xususiyatlari, tasvir aniqligi va etkazib beruvchilarning sifatini nazorat qilish orqali optimallashtiriladi.

Loyiha amalga oshirilganda, Oʻzbekiston kosmos sohasidagi ilmiy‑texnik infratuzilmani mustahkamlaydi, xalqaro hamkorlikni kengaytiradi va yoshlar uchun yangi kasblar yaratishda muhim rol oʻynaydi.

Kelajakka qarash

2028‑yilda orbitadagi birinchi ilmiy kubsatni qoʻyish, Oʻzbekistonning kosmosdagi mustaqillik va innovatsiya yoʻnalishidagi qadamlarini belgilaydi. Bu loyiha yoshlar uchun ilmiy‑texnik salohiyatni oshirish, ilmiy tadqiqotlar uchun yangi platforma yaratish va mamlakatning xalqaro kosmos bozoridagi raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.