Oʻzbekistonda «yashil» energiya hajmi bir yilda 40%ga oʻsdi — sogʻlom kelajak uchun qadam

Oʻzbekistonda yangi energiya manbalari joriy etilishi tez sur'atda davom etmoqda. Energetika vazirligi tomonidan e'lon qilingan yangi statistikaga koʻra, 2025‑yilning birinchi yarim yilida quyosh va shamol elektr stantsiyalari birgalikda 1,57 mlrd kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqardi. Bu koʻrsatkich oʻtgan yilga nisbatan 40 foizga oshganini bildirib, mamlakatning «yashil» energiya strategiyasidagi muvaffaqiyatlarni tasdiqlaydi.

Quyosh va shamol stantsiyalari: asosiy drayverlar

Hozirgi kunda Oʻzbekistonda 15 ta quyosh fotoelektrik stantsiyasi va 5 ta shamol elektr stantsiyasi faoliyat yuritmoqda. Ularning umumiy quvvati 5 582 MVtni tashkil etadi. Yil boshidan buyon quyosh stantsiyalari 396 mln kVt/soat, shamol stantsiyalari esa 604 mln kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqardi.

• Quyosh energiyasi — fotogalvanik panellar orqali sun'iy nurdan elektr tokini hosil qiladi. Bu texnologiyaning afzalligi — kam xizmat koʻrsatish xarajati va muhitga ta'sirning minimalligi.
• Shamol energiyasi — turbinalar orqali shamolning kinetik energiyasini elektrga aylantiradi. Shamol stantsiyalari koʻproq energiyani tezkor va uzoq vaqt davomida ishlab chiqara oladi.

Ekologiya va iqtisodiyotga ta'sir

Energetika sohasidagi bu oʻsish tabiiy gaz iste'molida 400 mln kubometr tejalishga, shuningdek atmosferaga 863 ming tonnadan ortiq zararli chiqindilarning chiqishining oldini olishga imkon berdi. Bu raqamlar quyidagi oʻlchovlarga teng:

• 5 mln xonadonning oʻrtacha oylik elektr iste'moli;
• 625 ming xonadonning yillik elektr iste'moli.

Oʻzgarishlar nafaqat ekologik, balki iqtisodiy samaradorlikni ham oshiradi. Tabiiy gazni tejash orqali energiya narxi pastaydi, shu bilan birga eksport imkoniyatlari kengayib, mamlakatning energetika sohasidagi mustaqilligi mustahkamlanadi.

Kelajakdagi rejalar

Energetika vaziri Joʻrabek Mirzamahmudov ilgari «yashil» energiya quvvatlarining kengayishi Oʻzbekistonga 2025‑yilda sof elektr energiyasi eksport qilish imkonini beradi, deb ta'kidladi. Bu maqsadga erishish uchun quyidagi yoʻnalishlarda investitsiyalar jalb qilinishi kutilmoqda:

• Yangi quyosh va shamol stantsiyalarini qurish, ayniqsa Jizzax va Surxondaryo daryolaridagi potentsialni foydalanish;
• Energiya saqlash tizimlari (bateriyalar, gidrogeneratorlar) joriy etish, shu bilan birga elektr tarmogʻi barqarorligini ta'minlash;
• Ta'lim va kadrlar tayyorlash – yangi texnologiyalarning mahalliy mutaxassislar tomonidan qoʻllanilishi.

Xulosa

Oʻzbekistonda «yashil» energiya hajmining bir yilda 40%ga oʻsishi mamlakatning barqaror rivojlanish strategiyasidagi muhim bosqichdir. Quyosh va shamol energiyasining kengayishi tabiatni muhofaza qilish, energiya xarajatlarini kamaytirish va iqtisodiy oʻsishni ragʻbatlantirishga xizmat qiladi. Kelajakdagi investitsiyalar va innovatsion loyihalar orqali Oʻzbekiston «yashil» energiya sohasida mintaqaviy liderlikka erishishi mumkin.