Oʻzbekistonda elektromobillar uchun imtiyozli avtokredit va zaryadlash infratuzilmasini kengaytishi

Oʻzbekistonda elektr transportga oʻtishni tezlashtirish uchun yangi davlat dasturi tasdiqlandi. Ushbu dasturda elektromobillar sotib oluvchilar, zaryadlash infratuzilmasini yaratishda ishtirok etuvchi tadbirkorlar va taksi haydovchilari uchun bir qator imtiyozli shartlar va moliyaviy qoʻllab‑quvvatlash choralari koʻzda tutiladi.

Imtiyozli avtokreditlar

Elektromobillarning ommabopligini oshirish maqsadida, davlat avtokredit stavkalarini maxsus reja boʻyicha belgiladi. Elektromobil uchun kredit stavkasi yillik 16% gacha boʻladi, bu esa umumiy avtokreditlar orasida ancha past hisoblanadi. Agar stavka belgilangan chegaradan oshsa, foyda qismini davlat byudjeti qoplaydi.

Hozirgi vaqtda avtokreditlar boʻyicha oʻrtacha stavka 23% atrofida, bu esa yangi imtiyozli stavkalar bilan solishganda sezilarli farqni koʻrsatadi. Dasturning birinchi bosqichida 15 ming ta elektromobilni moliyalashtirish rejalashtirilgan, bu esa bozorda elektr mashinalarining miqdorini tez oshirishga imkon beradi.

Zaryadlash infratuzilmasini kengaytishi

Elektromobillar uchun qulay zaryadlash tarmogʻini yaratish – bugungi kunda asosiy vazifalardan biri. Dasturda zaryadlash stantsiyalari sonini 4000 taga etkazish maqsadida qator moliyaviy va regulyativ choralar koʻrilmoqda.

• Elektr energiyasi narxining bir qismini davlat byudjeti qoplaydi. 1 kVt/soat uchun 300 soʻmdan ortiq boʻlgan tarifning ajratilishi ta'minlanadi.
• Zaryadlash stantsiyalari uchun yillik 10% stavkada maqsadli kreditlar ajratiladi.
• Zaryadlash infratuzilmasini qurish uchun er uchastkalarini auktsionga bozor narxidan ikki baravar past boshlangʻich narxda chiqarish.

2025 yil 1 mayga qadar 1399 ta zaryadlash punktlari mavjud boʻlib, ularning sonini tezda ikki barobaraga oshirish kutilmoqda.

Elektromobil taksi haydovchilari uchun imtiyozlar

Elektromobillarda taksi xizmatini koʻrsatuvchi fuqarolar uchun maxsus imtiyozlar joriy etiladi. Bu imtiyozlar ularning xarajatlarini kamaytiradi va ishlash sharoitlarini yaxshilaydi.

• Ijtimoiy soliqda 10% gacha chegirma;
• Davlat tashkilotlarining pulli avtoturargohlarida (aeroport, vokzal va hokazo) dastlabki 30 daqiqa bepul foydalanish;
• 1 mln km masofani bosib oʻtgan haydovchilarga «Tabiat himoyachisi» koʻkrak nishoni beriladi.

Hozirda taksoparklarda elektromobillar ulushi 1,9% (12,1 ming ta) ni tashkil etadi. Dasturning maqsadi – bu koʻrsatkichni 25 barobarga oshirish va taksi haydovchilari sonini 300 ming kishiga etkazish.

Ekologiya va kelajakdagi maqsadlar

Elektromobillar orqali ichki yonuv dvigatelli avtomobillarning havo ifloslanishidagi ulushini 7% gacha kamaytirish rejalashtirilgan. Bu nafaqat shaharlardagi havo sifatiga ijobiy ta'sir koʻrsatadi, balki Uzbekistonning global ekologik majburiyatlariga ham javob beradi.

Ushbu choralar birgalikda elektromobillar bozorini rivojlantirish, energiya infratuzilmasini zamonaviylashtirish va ekologik barqarorlikni ta'minlashga yoʻnaltirilgan. Davlat va xususiy sektorning birgalikda harakat qilishi, Oʻzbekistonda elektr transportning kelajagini yangi bosqichga olib chiqishga imkon beradi.