Oʻzbekistonda 2028‑yilda ilk milliy sun'iy yoʻldosh uchirilishi – ilmiy va strategik qadam

Oʻzbekiston hozirda kosmos sohasida yangi davrga kirishga tayyorlanmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoev tomonidan berilgan taqdimotda, 2028‑yilda ilk milliy sun'iy yoʻldosh – «Mirzo Ulugʻbek» – 6U formatda uchirilishi va birinchi oʻzbek kosmonavtining fazoga uchirilishi strategik vazifa sifatida belgiladi.

Yangi davrning boshlanishi

Soʻnggi besh yilda masofadan zondlash ma'lumotlariga talab uchragani 3‑karra oshgan. Oʻzbekiston bu talabga javob berib, kosmik monitoring tizimini yaratish va uning ma'lumotlarini ichki iqtisodiyotda qoʻllashni maqsad qilgan.

Sun'iy yoʻldosh loyihasining maqsadi

«Mirzo Ulugʻbek» yoʻldoshi davlat resurslarini boshqarish, suv, qishloq xoʻjaligi, ekologik monitoring va turizm kabi sohalarda aniq va ishonchli ma'lumotlar taqdim etishga yoʻnaltirilgan. Bu orqali mamlakat suveren va ob'ektiv ma'lumot manbaiga ega boʻladi.

Milli kosmonavt tayyorlash

Prezidentning tashabbusi bilan birinchi milliy kosmonavtni tayyorlash va uni 10‑14 kunlik parvozga tayyorlash loyihasi amalga oshiriladi. Bu qadam yoshlarning ilmiy‑texnologik salohiyatini oshirish, ilmiy‑texnik kadrlar bazasini shakllantirish va xalqaro nufuzni oshirishga xizmat qiladi.

Keng koʻlamli ilmiy tadqiqotlar

Sun'iy yoʻldosh va kosmonavtning faoliyati orqali quyidagi yoʻnalishlarda tadqiqotlar olib boriladi:

• Tibbiyot va biologiya – masofaviy tashxis, mahalliy darovlarning kosmosdagi ta'sirini oʻrganish.
• Oʻsimlik genetikasi – qurgʻoqchilik va shoʻrlanishga chidamli navlarni sinash, yopiq agrobiotizimlar modeli.
• Materialshunoslik – issiqlikni toʻplash va boshqarish uchun yangi materiallar, mato va tolalarni sinovdan oʻtkazish.

Xalqaro hamkorlik va kelajak

Samarqandda 2028‑yilda kosmos boʻyicha xalqaro kongress tashkil etilishi rejalashtirilgan. AQSh, Evropa, Xitoy, Hindiston, Rossiya va boshqa davlatlardankilgan tashkilotlar ishtirok etishga tayyor.

Bu tadbir Oʻzbekistonning kosmos sohasidagi pozitsiyasini mustahkamlaydi, yangi loyihalar va texnologik tashabbuslarning yaratilishiga zamin yaratadi. Shundan tashqari, yoshlar orasida fan va texnologiyalarga qiziqishni oshirish, ilmiy‑texnik kadrlar tayyorlash va mamlakatning ilmiy salohiyatini kengaytirish asosiy maqsadlar hisoblanadi.

Oʻzbekistonning sun'iy yoʻldosh va kosmonavt loyihalari nafaqat texnik jihatdan, balki milliy maqsadlar, madaniyat va iqtisodiy imkoniyatlarning yangi bosqichiga olib chiqishga qaratilgan.