Toshkentda kreativ industriya parki: yangicha iqtisodiy hodisa va innovatsion imkoniyatlar

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 16 fevraldagi qarori bilan Toshkent shahrida kreativ industriya parki va hududlarda «kreativ klaster»larni tashkil etish loyihasi rasmiylashtirildi. Bu loyiha mamlakatda ijodiy sanoatni modernizatsiya qilish, yangi texnologiyalar va san'atni birlashtirish orqali iqtisodiy oʻsishni tezlashtirish maqsadida amalga oshiriladi.

Loyihaning asosiy maqsadlari

• Kreativ iqtisodiyotning YaIMdagi ulushini 2024‑yilda 3,7% dan 5% (145 trln soʻm)ga koʻtarish.
• Kreativ sanoat mahsulotlari va xizmatlari eksporti hajmini 1 mlrd dollardan oshirish.
• Loyihalar doirasida 500 mingtan ortiq ish oʻrinlari yaratish.

Bu maqsadlar, ya'ni iqtisodiy koʻrsatkichlarni oshirish va eksport potentsialini kengaytirish, mamlakatning kreativ sektorini dunyo bozorida raqobatbardosh qilishga yoʻnaltirilgan.

Parking joylashuvi va arxitekturasi

2026‑2027 yillarda Toshkentning Shayxontohur tumanida, sobiq Respublika onkologiya markazi oʻrnida, Forobiy koʻchasida kreativ industriya parki quriladi. Ob'ekt 24/7 rejimda ochiq jamoat maydoni sifatida faoliyat yuritadi, bu esa ijodkorlar, startaplar va investorlar uchun doimiy uchrashuv va hamkorlik imkoniyati yaratishni ta'minlaydi.

Parkingning funktsional zonalari

• Sayr‑qadam va dam olish uchun yorqin va yashil maydonlar.
• Monumental san'at asarlari va zamonaviy san'at ob'ektlari.
• Raqamli dizayn va dasturlash boʻyicha xalqaro maktab – yoshlar va professionallar uchun ta'lim markazi.
• Buk‑kafe, sport va vorkaut maydonchalari, mehmonxonalar.
• Badiiy ijodkorlar paviloni, kreativ ustaxonalar, ekologik toza ofis va kovorking markazi.
• Kino‑videomahsulotlar ishlab chiqarish zonasi va ovoz yozish studiyalari.

Barcha zonalar davlat‑xususiy sheriklik asosida moliyalantiriladi. Rezidentlar a'zolik badallari, ijara daromadlari, subsidiyalar, grantlar va xomiylik xayriyalari orqali moliyaviy qoʻllab‑quvvatlanadi.

Ijtimoiy‑iqtisodiy imtiyozlar

Rezidentlar uchun ijara narxlari auktsion savdolarida 50% arzonlashtiriladi. Shuningdek, daromad soligʻi va ijtimoiy soliq stavkasi 12% dan 6% ga kamaytiradi, bu kreativ tadbirkorlikka qoʻshimcha ragʻbat beradi.

Hududlarda kreativ klasterlar

Toshkentdan tashqari, Samarqand (Registon maydoni), Buxoro (xalqaro zamonaviy san'at biennalesi hududi), Xiva (Ichan qal'a majmuasi) va Yangi Toshkent, Nukus («Istiqlol» bogʻi pavilyoni)da ham kreativ klasterlar tashkil etiladi. Bu tarmoqlar bir-biri bilan hamkorlikda, mamlakat boʻyicha kreativ ekosistema yaratishga xizmat qiladi.

Boshqaruv va strategik yoʻnalishlar

Ijodiy iqtisodiyot va turizm departamenti rahbari, Madaniyat va san'atni rivojlantirish jamgʻarmasi rahisasi Gayane Umerova boshchiligida kreativ iqtisodiyotni rivojlantirish boʻyicha respublika kengashi tashkil etiladi. Kengashga raqamli texnologiyalar vaziri, madaniyat vaziri va boshqa idoralar rahbarlari qoʻshiladi.

Kengashning vazifalari: kreativ sanoatni qoʻllab‑quvvatlash takliflarini ishlab chiqish, eksport salohiyatini kengaytirish uchun investitsiya jalb qilish, intellektual mulk va mualliflik huquqlarini himoya qilish mexanizmlarini takomillashtirish, malakali kadrlar tayyorlash tizimini joriy etish.

Kelajakka qarash

Iyun oyiga qadar import qilinadigan xomashyo va kreativ mahsulotlar uchun uskunalarni uch yil muddatga bojdan ozod qilish hujjati qabul qilinishi rejalashtirilgan. Dekabr oyiga qadar intellektual mulk ob'ektlarini himoya qilish va tijoratlashtirishni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish kutilmoqda.

2024‑yilda kreativ iqtisodiyot boʻyicha alohida qonun qabul qilindi, bu sohaning huquqiy asoslarini mustahkamladi. Kreativ industriya parki rezidentlari uchun maxsus soliq rejimi joriy etilgan, bu esa investorlar va yangicha bizneslarni jalb qilishda muhim rol oʻynaydi.

Ushbu loyiha Oʻzbekistonda kreativ sanoatni rivojlantirish, yangi ish joylari yaratish va xalqaro bozorda raqobatbardoshlikni oshirishga yoʻnaltirilgan strategik qadam hisoblanadi.