Tesla robotaksilarining avtohalokatlari: inson haydovchilaridan 4 baravar ko‘proq xavf?

Avtonom transport texnologiyasi ko‘plab mamlakatlarda kelajak transportining asosiy elementi sifatida targ‘ib qilinmoqda. Biroq, yaqinda NHTSA (National Highway Traffic Safety Administration) ma’lumotlariga asoslangan tahlillar, Tesla robotaksilarining xavfsizligi haqida xavotirli signal beradi.

Yangi halokat ma’lumotlari

Electrek agentligi xabar berganidek, Tesla o‘zining Austin shahridagi robotaxi flotida beshta yangi halokatni e’lon qildi. Ushbu hodisalar 2025 yil dekabr va 2026 yil yanvar oylarida ro‘yobga chiqdi va hammasi Model Y avtomobillari bilan bog‘liq edi. Halokatlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• 17 mph tezlikda harakatlanayotgan paytda doimiy ob’ektga to‘qnashish;
• to‘xtagan holatda avtobusga urilish;
• 4 mph tezlikda yuk mashinasiga to‘qnashish;
• ikki marta past tezlikda orqaga harakatlanib, doimiy ob’ektga urilish.

Bu halokatlar Tesla robotaksilarining umumiy statistik ma’lumotlariga qo‘shildi. Kompaniya 2025 yil iyun oyidan beri Austin shahrida robotaxi xizmatini boshlaganidan beri jami 14 ta halokat ro‘yxatga olinganini ma’lum qildi.

Halokat chastotasi va inson haydovchilari bilan solishtirish

Tesla tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, robotaxi flotining umumiy bosib o‘tilgan masofasi noyabr oyigacha taxminan 700 000 mil, yanvar oyining o‘rtalariga kelib esa 800 000 milni oshgan. 14 ta halokat bu masofada har 57 000 milga bir marta sodir bo‘lishini anglatadi.

Taqqoslash uchun, Tesla o‘zining Vehicle Safety Reportda AQSh haydovchilarining o‘rtacha statistikalarini keltiradi: kichik halokat har 229 000 milda, katta halokat har 699 000 milda sodir bo‘ladi. Demak, Tesla robotaksilari inson haydovchilaridan taxminan to‘rt baravar ko‘proq halokatga olib kelmoqda.

Shaffoflik va ma’lumotlarni yashirish masalasi

Waymo va Zoox kabi raqobatchilar NHTSA ma’lumotlar bazasida har bir halokatning batafsil tavsifini ochiq ko‘rsatadi. Tesla esa “maxfiy biznes ma’lumotlari” degan sabab bilan bu tavsiflarni yashiradi. Bundan tashqari, Electrek ma’lum qilganidek, Tesla birinchi bosqichda “faqat mulk zarar” deb belgilangan halokatni keyinchalik “kichik, lekin kasalxonaga yotqizish” deb qayta tasniflagan.

Boshqa avtonom xizmatlar ham tekshiruv ostida

NHTSA yaqinda Waymo robotaksisi Santa-Monika maktabi yaqinida bolaga urilganligi sababli tekshiruv boshlagan. Bu tekshiruvda avtonom tizimning maktab yaqinida va yosh piyodalarga nisbatan “mos ehtiyot choralarini” ko‘rganmi‑yo‘qmi degan savollar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Waymo transport vositalarining maktab avtobuslariga to‘xtamasligi bo‘yicha alohida tekshiruv ham ochilgan.

Nima qilish kerak?

Bu ma’lumotlar avtonom transport texnologiyasining rivojlanishida bir qator muhim savollarni tug‘diradi:

• Texnik xavfsizlik: Avtonom algoritmlarning real hayot sharoitida qanday xatoliklar qilishi va bu xatoliklarni qanday kamaytirish mumkin?
• Regulyativ nazorat: Davlat organlari avtonom transportni nazorat qilishda qanday standartlar va monitoring mexanizmlarini joriy etishi kerak?
• Shaffoflik: Kompaniyalar halokat ma’lumotlarini jamoatchilikka ochiq ko‘rsatishi, foydalanuvchilarning ishonchini oshirishga yordam beradi.

Avtonom transportning kelajagi hali ham umidli, ammo bu texnologiyaning xavfsizligini ta’minlash, shaffoflikni oshirish va qat’iy nazoratni joriy etish muhim vazifalardir. Faqat shu tarzda foydalanuvchilar va jamiyat bu yangi transport shaklidan to‘liq foyda olish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.