Stela C sirli raqami: Olmeklarning qadimiy kalendarining siri

Olmec sivilizatsiyasi o'zining ulkan tosh haykalchalari bilan mashhur. 1939-yilda amerikalik arxeologlar Marion va Metyu Stirlinglar Stela C deb nomlangan yodgorlikni topdilar. Unda yozilgan sana 7.16.6.16.18 edi, lekin birinchi raqam yo'qolgan edi.

Stirlinglar yo'qolgan raqamni 7 deb taxmin qilishdi va bu sana 32-yilning 3-sentabriga to'g'ri keladi. Bu kashfiyot Olmec sivilizatsiyasini Mayya sivilizatsiyasidan ancha oldinroq bo'lganligini isbotladi.

Olmec kalendari qanday ishlaydi?

Olmec sivilizatsiyasi Mesoamerikan Long Count kalendarini ishlatgan. Bu kalendar dunyoning yaratilishidan boshlab kunlarni sanaydi. Sana 7.16.6.16.18 quyidagicha hisoblanadi: 7 × 144,000 + 16 × 7,200 + 6 × 360 + 16 × 20 + 18 = 1,125,698 kun.

Bu kalendarni G'arb kalendari bilan solishtirish uchun, olimlar Julian Date kalendarini ishlatadilar. Julian Date 1,709,981 ga to'g'ri keladigan sana 32-yilning 3-sentabriga teng.

Stirlinglar yo'qolgan raqamni qanday topdilar?

Stirlinglar yo'qolgan raqamni topish uchun Tzolk'in kalendaridan foydalandilar. Bu kalendar 260 kunlik tsikldan iborat bo'lib, har bir kun o'zining nomi va raqamiga ega.

Tzolk'in kalendaridagi 6 Etz'nab kuni bilan birga, Stirlinglar yo'qolgan raqamni 7 deb aniqlashdi. Agar raqam 8 bo'lsa, sana 144,000 kun keyinroq bo'ladi, lekin Tzolk'in kalendaridagi kun nomi o'zgarmaydi.

Shunday qilib, Stirlinglar yo'qolgan raqamni to'g'ri topdilar va Olmec sivilizatsiyasining Stela C yodgorligidagi sirli raqamni ochdilar.