NASA Orion kapsulasi Tinch okeanida muvaffaqiyatli qo‘nadi: 54 yildan keyingi Oyga sayohatining yakuni

NASAning Orion kapsulasi Integrity nomi bilan tanilgan, 30 marta tovush tezligidan ortiq tezlikda atmosferaga kirib, Tinch okeanida muvaffaqiyatli qo‘nadi. Bu hodisa insoniyatning 54 yildan beri birinchi marta Oyga safarini yakunladi va kosmik texnologiya tarixida muhim bosqich bo‘ldi.

Kapsulaning qaytish yo‘li

Orion kapsulasi Artemis II missiyasining bir qismi sifatida Oyga sayohat qildi. Qaytish davomida kapsula 5 000 °F (taxminan 2 760 °C) darajada plazma qobig‘iga tushdi. Bu holat radio aloqalarni vaqtincha uzib qo‘ydi, ammo Yer nazorati markazi (Houston) bilan aloqalar 6 daqiqalik uzilishdan so‘ng tiklandi.

• Qaytish tezligi: 25 000 mph (≈ 11 200 km/h)
• Qoplama harorati: 5 000 °F (≈ 2 760 °C)
• Parashyutlar maydoni: har biri 10 500 ft² (≈ 975 m²)
• Qonuniy qo‘nish vaqti: 20:07 EDT, 8‑iyul

Qaytish jarayonidagi texnik muammolar

Atmosferaga kirish paytida kapsula yuqori harorat va bosimga duch keldi. Plazma qobig‘i kapsulani o‘rab, radio signalni blokirovka qildi. Bu holatni yengib o‘tish uchun heat shield (issiq qoplama) va avtomatik signal qayta tiklash tizimlari ishlatildi. Parashyutlar bir necha bosqichda ochildi:

• Parashut qopqog‘i – dastlabki qoplama, havoga chiqarildi.
• Stabilizatsiya parashyutlari – kapsulaning barqaror tushishini ta’minladi.
• Asosiy parashyutlar – uchta katta parashyut har biri 10 500 ft² maydonda ochildi, bu kapsulaning tezligini 25 000 mph dan 30 mph gacha kamaytirdi.

Bu bosqichlarda astronavtlar 3,9 G kuchiga duch keldi, ammo o‘rindiqlarga mahkam bog‘langan holda xavfsiz bo‘lishi ta’minlandi.

Astronavtlarning holati va kelajak rejalari

Orion komandiri Reid Wiseman va uning ekipaji – Victor Glover, Christina Koch va kanadalik Jeremy Hansen – kapsuladan sog‘lom chiqqanini tasdiqladi. Ular “to‘rt yashil ekipaj a’zosi” deb atashdi, bu esa ularning sog‘lom va ruhiy holatining yaxshi ekanligini ko‘rsatadi.

Qo‘nish joyi San-Diego janubi-g‘arbida joylashgan bo‘lib, AQSh dengiz floti tomonidan tayyorlangan USS John P. Murtha kemasi kutib oldi. Kema ekipaji helikopterlar va kichik qayiq yordamida astronavtlarni suvdan chiqarib, tibbiy tekshiruvdan o‘tkazdi. Keyinchalik ular San-Diegoga, so‘ngra Houstonga qaytib, oilalari bilan uchrashadi.

Kosmik missiyaning kelajagi

Orion kapsulasi muvaffaqiyatli qaytishi Artemis dasturining keyingi bosqichlariga ishonchni mustahkamladi. NASA kelgusi yillarda Oyga barqaror bazalar qurish, Marsga inson yuborish va kosmik tadqiqotlarni kengaytirish rejalari bilan shug‘ullanadi. Bu missiya nafaqat texnik yutuqlar, balki xalqaro hamkorlik va ilmiy kashfiyotlar uchun ham muhim platforma bo‘lib xizmat qiladi.

Shu bilan birga, kosmik texnologiyalarning rivojlanishi yerda ham foydali bo‘ladigan yangi materiallar, energiya tizimlari va avtonom boshqaruv texnologiyalarini yaratishda ilhom manbai bo‘lib qoladi.