Namangan va Toshkentda kutilmagan osmon hodisasi: meteor yoki boshqa nima?

19‑fevral kuni Namangan va Toshkent shaharlarida bir necha daqiqada ko‘plab fuqarolarni hayratda qoldirgan osmon hodisasi ro‘y berdi. Ko‘rinishidan yorqin jismlar, kuchli shovqin, tutun va yer silkinishi bilan birga, mahalliy aholi bu hodisani qanday tushunishlari haqida savollar tug‘ildi.

Hodisaning tafsilotlari

Namangan viloyatida soat 12:30 atrofida osmondan namalum jismlar tushib, yerga iz qoldirdi. Bir necha soniyadan so‘ng, erda kuchli silkinish va qattiq shovqin eshitildi. Shahar atrofidagi ba’zi uy-joylarda derazalar sinib, tutun buluti paydo bo‘ldi.

Toshkentda ham shunga o‘xshash voqea sodir bo‘ldi. Soat 12:35 da, “Kozmonavtlar” metro bekati yaqinida, osmonda yorqin jismlar uchib, bir necha soniya ichida yo‘qoldi. Video tasvirlarida jismlarning yorqinligi va ularning yo‘qolishi aniq ko‘rinadi.

Shaharliklarning guvohliklari

Mahalliy Telegram kanallarida fuqarolar o‘z tasvirlari va videolarini joylashtirdi. Ba’zilari “qora tutun”ni ikki soat davomida ko‘rganliklarini, boshqalari esa “kuchli qimirlash” natijasida derazalar sinib ketganini aytishdi. Namangandagi bir fuqaroning so‘zlari:

• “Osmonda qora tutunlar ko‘rdim, u aeroportdan uyimga kelguncha davom etdi.”
• “Shovqin tomondan kelib, yer silkinishi bilan birga qattiq tutun ham ko‘rindi.”

Astronomlar izohi

Toshkent Astronomiya instituti hodisani tekshirishni boshladi. Institut vakillari dastlabki tahlillar asosida, bu hodisaning meteorit yoki boshqa tabiatli manbadan kelib chiqqanini tasdiqlash uchun qo‘shimcha ma’lumotlar kerakligini aytishdi. Ular shunday deydi:

• “Meteorit – atmosferaga kirgan, qattiq jismlar, yorqin iz qoldiradi.”
• “Agar jismlar atmosferada to‘liq yo‘qolmasa va yerga tushsa, u meteorit deb ataladi.”

Hozircha videolarda ko‘rinayotgan jismlarning yerga tushgani yoki qoldiqlari aniqlanmagan, shuning uchun rasmiy tasdiq berilmagan.

Meteorit va meteor farqi

Oddiy fuqarolar uchun bu atamalar bir-biriga o‘xshash tuyulishi mumkin, lekin ularning farqi muhim:

• Meteor – atmosfera ichida jismlarning yo‘qolishi, yorqin iz qoldirishi.
• Meteorit – atmosferadan chiqib, yer yuzasiga yetib kelgan qattiq jismlar.

Namangan va Toshkentda kuzatilgan hodisa hozircha meteoritga aylanishi yoki yo‘qligini aniqlash uchun ilmiy tekshiruvlar davom etmoqda.

Kelgusida nimalar qilish kerak?

Bu kabi kutilmagan kosmik hodisalar jamiyatda xavotir tug‘dirishi mumkin. Ekspertlar quyidagilarni tavsiya qilishadi:

• Hodisani rasmiy manbalardan tasdiqlashga intiling.
• Videolar va fotosuratlarni aniq vaqt va joy bilan birga taqdim eting.
• Agar yerga tushgan jismlar topilsa, ularni mahalliy hokimiyatga yoki ilmiy muassasaga xabar qiling.

Shuningdek, kosmik hodisalar haqida ma’lumot olish uchun “NASA”, “ESA” kabi xalqaro tashkilotlarning rasmiy saytlarini kuzatib boring.

Bu voqea, albatta, O‘zbekiston fuqarolariga kosmik tadqiqotlar va astronomiya sohasidagi qiziqishni yanada oshiradi. Kelgusida bunday hodisalar yanada aniqroq o‘rganilib, jamiyatga foydali ma’lumotlar yetkaziladi.