Meta’ning reklama mexanizmini qurgan sobiq ijrochi: “Algoritmlar insoniy his-tuyg‘ularga ega emas”

Meta (ilgari Facebook) korporatsiyasining reklama tizimini yaratishda muhim rol o‘ynagan sobiq ijrochi Brian Boland, Kaliforniya sudida o‘zining ichki tajribasini ochiqchasiga bayon qildi. U 11 yillik faoliyat davomida kompaniyaning foyda makoniga qaratilgan madaniyatini, ayniqsa yosh foydalanuvchilar, jumladan, o‘smirlar ustida qanday bosim o‘rnatilganini tasvirlab berdi.

“Katta o‘sish, kichik xavfsizlik” – Meta madaniyatining asosiy tamoyili

Bolandning so‘zlariga ko‘ra, Meta rahbari Mark Zukerberg kompaniyaning asosiy maqsadini aniq belgilab qo‘ygan: foydalanuvchi sonini ko‘paytirish va platformalardagi vaqtni uzaytirish. Bu maqsad “move fast and break things” (tez harakat qil, narsalarni buz) shiorida ham aks etgan. Ushbu shior, bir tomondan, yangi funksiyalarni tezda sinab ko‘rish, ikkinchi tomondan esa, potentsial xavflarni e'tibordan chetda qoldirishni anglatadi.

Algoritmlar: “Moralga ega bo‘lmagan mashinalar”

Boland sudda algoritmlarning “moral” yoki “insoniy” his-tuyg‘ularga ega emasligini ta’kidladi. Ular faqat belgilangan maqsadga – ko‘proq foydalanuvchi e’tiborini jalb qilishga – intiladi. Bu jarayonda algoritmlar “uxlamaydi, ochlanmaydi, g‘amgin bo‘lmaydi” degan iboralar bilan tasvirlangan.

Foydalanuvchi xavfsizligi qanday ko‘rib chiqiladi?

Meta vakillari, jumladan Zukerberg, platformalarning foydalanuvchilarga foydali bo‘lishini ta’kidlaydilar. Ammo Bolandning ko‘rsatishicha, xavfsizlik masalalari ko‘pincha ommaviy axborot vositalari bosimi yoki regulyatorlarning savollariga javob berish nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi, ichki tahlil va chuqur o‘rganish emas.

• Reklama jamoasi “buzilgan qismlarni” o‘z ichidan aniqlashga mas’ul bo‘lishi kerak deb aytilgan, ammo bu yondashuv kompaniyaning boshqa bo‘limlariga tatbiq etilmagan.
• Yosh foydalanuvchilarga yo‘naltirilgan reklama strategiyalari, ayniqsa, “eng ko‘p vaqt sarflash” maqsadi bilan ishlab chiqilgan.
• Kompyuter algoritmlari, insoniy qarorlar kabi, “qayta ko‘rib chiqish” jarayoniga ega emas; ular bir marta belgilangan maqsadga intiladi.

Whistleblower sifatida Bolandning roli

Boland o‘zini “whistleblower” (ichki xabar beruvchi) deb atadi, bu atama Meta tomonidan sud jarayonida cheklanishga harakat qilgan. U kompaniyaga ichki xavotirlarini yetkazgan, lekin bu takliflar ko‘p hollarda e’tiborsiz qoldirilgan.

Bolandning so‘zlariga ko‘ra, u Zukerbergga algoritmlarning zararli natijalari haqida ma’lumot bergan, lekin rahbarning javobi “umid qilamanki, hali ham ba’zi narsalarga faxrlanishingiz mumkin” degan umumiy ibora bo‘lgan.

Kelajakda nima kutish mumkin?

Bolandning guvohligi, Meta kabi yirik ijtimoiy tarmoqlarning foydalanuvchi xavfsizligini qanday boshqarishi, algoritmlarning roli va korporativ madaniyatning o‘sish bilan bog‘liq muammolarini ochiq-oydin ko‘rsatadi. Bu holat, texnologik kompaniyalar va regulyatorlar o‘rtasida yanada qat’iy nazorat va shaffoflik talablarini kuchaytirishi mumkin.

Meta’ning kelajakdagi strategiyasi, foydalanuvchi xavfsizligini birinchi o‘ringa qo‘yish yoki foyda makoniga qaratilgan yondashuvni davom ettirishga qarab, ijtimoiy tarmoqlarning jamiyatdagi o‘rni va ta’sirini belgilaydi.