Malayziyada 16 yoshgacha bolalarga ijtimoiy tarmoqlarda ro‘yxatdan o‘tish taqiqlandi

Malayziya hukumatining yangi qarori bo‘yicha 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlarda ro‘yxatdan o‘tish qat’iyan man etildi. Bu chora Facebook, Instagram, TikTok va YouTube kabi yirik platformalarga tatbiq etiladi va bolalarning onlayn xavfsizligini himoya qilishga qaratilgan.

Qoidaning asosiy jihatlari

• Yangi foydalanuvchilarning yoshi davlat ma’lumotlar bazasi orqali tekshiriladi.
• Talablarni buzgan platformalarga 10 million ringgitgacha (taxminan 2,5 million dollar) jarima solinishi mumkin.
• Allaqachon ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilarning yoshi 6 oy ichida tekshiriladi.
• Qoidalar bolalarga internetdan foydalanishni to‘liq taqiqlamaydi, balki zararli kontentdan himoya qilishga yo‘naltirilgan.

Nega bunday choralar ko‘rilmoqda?

So‘nggi yillarda Malayziyada onlayn platformalarda xavfli postlar, irqiy yoki diniy adovatni qo‘zg‘atuvchi materiallar hamda monarxiyani tanqid qiluvchi kontent ko‘paygan. Hukumat bu holatni nazorat ostiga olish, yosh foydalanuvchilarni zararli ma’lumotlardan himoya qilish va ota‑ona hamda vasiylarning mas’uliyatini kuchaytirish maqsadida qattiq choralar ko‘rmoqda.

Xalqaro tajriba va kelgusidagi istiqbollar

Malayziya bu qarorni qabul qilishdan oldin, Avstraliya 2025 yil dekabr oyida 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni taqiqlagan birinchi mamlakat bo‘lgan. Shuningdek, Gretsiya 2027 yildan boshlab 15 yoshgacha bo‘lgan foydalanuvchilar uchun bunday cheklovlarni joriy qilishni rejalashtirmoqda, Turkiyada ham 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun onlayn cheklovlar muhokama qilinmoqda.

Platformalarning javobgarligi

Yangi qoidalar asosida ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilar ma’lumotlarini tekshirish, yosh tasdiqlash tizimlarini joriy etish va zarur hollarda kontentni blokirovka qilish majburiyatini oladi. Platformalar bu talablarni bajarmasa, yuqori jarimalarga duch keladi.

Ota‑ona va vasiylar uchun tavsiyalar

• Bolalarning onlayn faoliyatini muntazam kuzatib boring.
• Yosh tasdiqlash tizimlari va maxfiylik sozlamalarini to‘liq o‘rganing.
• Bolalarga zararli kontentni tanib olish va unga duch kelganda qanday harakat qilishni o‘rgating.
• Mahalliy regulyatorlar va platformalarning xavfsizlik bo‘limlari bilan aloqada bo‘ling.

Bu chora yosh avlodning raqamli dunyoda sog‘lom va xavfsiz rivojlanishiga xizmat qiladi, shu bilan birga ijtimoiy tarmoqlarning mas’uliyatli ishlashini ta’minlaydi.