Librarianlar AI’dan qochish workshoplari – raqamli savodxonlikni kuchaytirish

Smartfon va sun'iy intellekt (AI) texnologiyalari hayotimizga tobora chuqurroq kirib bormoqda. Biroq, ko'plab foydalanuvchilar bu vositalarga majburlik his qilmoqda. Xitoy, AQSh yoki Yevropada kutubxonachilar ushbu muammoga qarshi "Avoiding AI" nomli workshoplarni boshlashdi. Ushbu maqola, bu tashabbusning mohiyatini, qanday amalga oshirilganini va keng jamoatchilik uchun qanday ahamiyatga ega ekanligini tahlil qiladi.

Workshop g'oyasining kelib chiqishi

Amerika Qo'shma Shtatlarining Filadelfiya shahridagi kutubxonachi Charlz Beyli, o'z auditoriyasini telefonlarini qo'lda ushlab, Apple Intelligence va Google Gemini kabi AI funksiyalarini o'chirish bo'yicha amaliy ko'rsatmalar berishga chaqirdi. G'oya, Maine shtatidagi kutubxonachi Xanna Sirusning birinchi "Avoiding AI" workshopidan ilhomlangan.

Nega bu workshoplar muhim?

• Raqamli savodxonlikni oshirish: Foydalanuvchilar AI algoritmlari qanday ishlashini, ularning ma'lumotlarni qanday tahlil qilishini va natijada qanday tavsiyalar berilishini tushunadi.
• Avtonomiya va nazorat: Qurilmalarda AI funksiyalarini o'chirish orqali foydalanuvchi o'z ma'lumotlari va vaqtini o'z qo'liga oladi.
• Texnologik tanqidiy fikrlash: AI'ning ijobiy va salbiy tomonlari haqida muhokama olib borish, foydalanuvchilarni mutanosib qaror qabul qilishga undaydi.

Workshopning tuzilishi va metodologiyasi

Har bir sessiya taxminan bir soat davom etadi va uchta asosiy bosqichdan iborat:

1. AI texnologiyalarining qisqacha tavsifi: Chatbotlar, ovozli yordamchilar, matnni avtomatik tarjima qilish kabi xizmatlar qanday ishlashini tushuntirish.
2. Amaliy ko'rsatmalar: Projektordan foydalanib, iPhone, Android, Windows va macOS tizimlarida AI funksiyalarini o'chirish bosqichlari bosqichma-bosqich ko'rsatiladi.
3. Foydalanuvchi tajribasi va savollar: Ishtirokchilar o'z tajribalari, foydali qisqa kodlar yoki brauzer sozlamalarini (masalan, Google qidiruvida "&udm=14" qo'shish) bo'lishadi.

Qatnashchilar reaksiyasi va kengayish potensiali

Filadelfiyada o'tkazilgan birinchi sessiya 20 dan ortiq kattalar ishtirokida bo'ldi, lekin Instagram postiga 2 000+ layk va 220 ta ulashish kelib, ikkinchi sessiya uchun ro'yxatga olish cheklangan bo'ldi. Maine kutubxonasi esa birinchi ikki workshopda Zoom orqali 70 ga yaqin ishtirokchi yig'ildi.

Ishtirokchilar orasida AI natijalarini yashirish, ma'lumotlarni maxfiy saqlash va hatto kelajakda ma'lumot markazlarining uy atrofida joylashishi haqida muhokamalar ham bo'ldi. Bu, AI texnologiyalarining ijtimoiy va ekologik ta'sirini ham yoritadi.

AI'ga qarshi harakat – rad qilish emas, balki nazorat

Workshoplar AI'ni butunlay rad qilishni maqsad qilmaydi. Xanna Sirus, AI texnologiyasining tibbiy yutuqlarga ham ijobiy ta'siri borligini tan oladi, lekin foydalanuvchiga tanlov erkinligini ta'minlash zarurligini ta'kidlaydi. Kutubxonachilar bu tashabbusni "raqamli savodxonlik"ning bir qismi deb hisoblaydi: odamlar texnologiyani qanday va qachon ishlatishni o'zlari belgilashlari kerak.

Kelajakda qanday yo'nalishlar kutilyapti?

AI funksiyalarini o'chirish bo'yicha ko'proq kutubxonalar va jamoat markazlari workshoplar o'tkazishi kutilmoqda. Bu, foydalanuvchilarga o'z qurilmalarini shaxsiylashtirish, ma'lumot xavfsizligini oshirish va texnologik manipulyatsiyalardan himoyalanish imkonini beradi. Shuningdek, bu turdagi tadbirlar, texnologik kompaniyalar uchun foydalanuvchi ehtiyojlarini yanada chuqurroq tushunish va yanada shaffof mahsulotlar yaratish zarurligini eslatadi.

Umuman olganda, "Avoiding AI" workshoplari raqamli dunyoda mustaqil va ongli qaror qabul qilishni targ'ib qiluvchi muhim platforma sifatida namoyon bo'lmoqda.