Kompyuter fanlari bo‘shashmoqda: Talabalar AI yo‘nalishiga qayerga ko‘chmoqda?

So‘nggi oylarda Kaliforniya universitetlarida kompyuter fanlari (CS) bo‘shashishi g‘oyat e’tiborni tortmoqda. 2023‑2024 o‘quv yili davomida AQShda CS bo‘yicha talabalarning soni 6 % ga kamaydi. Bu esa, bir tomondan, AI (sun'iy intellekt) texnologiyalarining keng tarqalishi, ikkinchi tomondan esa, talabalarning kelajakdagi ish bozoridagi o‘zgarishlarga moslashish istagi bilan bog‘liq.

AI ga o‘tish: Nima uchun?

Sun'iy intellekt – bu kompyuterlarning odam kabi “o‘ylash”, “o‘rganish” va “qaror qabul qilish” qobiliyatini yaratishga qaratilgan texnologiya. AI dasturlari katta ma’lumotlar (big data) asosida mashina o‘rganish (machine learning) algoritmlari orqali o‘zini takomillashtiradi. Talabalar bu texnologiyani o‘rganish orqali nafaqat dasturlash, balki tahlil, dizayn, etik va ijtimoiy masalalar bilan ham shug‘ullanish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.

Amerika universitetlaridagi yangi yo‘nalishlar

• MIT – “AI va qaror qabul qilish” yo‘nalishi kampusda ikkinchi o‘rinda turadi.
• University of Southern California – kuzda AI bakalavriat dasturini ishga tushiradi.
• University of South Florida – AI va kiberxavfsizlik bo‘yicha 3 000 dan ortiq talaba qabul qildi.
• University at Buffalo – “AI va jamiyat” bo‘limi bilan yetti yangi bakalavriat yo‘nalishini yaratdi.

Bu dasturlar talabalarga AI texnologiyalarini amaliyotda qo‘llash, loyiha boshqaruvi va etik masalalarni o‘rganish imkonini beradi.

Hindiston va Xitoy tajribasi

Hindiston va Xitoy universitetlari AI ta’limiga katta e’tibor qaratmoqda. Xitoyda 60 % talaba va o‘qituvchilar kuniga bir necha marta AI vositalaridan foydalanadi. Zhejiang universitetida AI kurslari majburiy, Tsinghua universitetida esa AIga bag‘ishlangan yangi kollej tashkil etilgan. Bu mamlakatlarda AI endi ixtiyoriy emas, balki asosiy bilimlar qatoriga kiradi.

Talabalar va ota‑onalar qarashlari

Talabalar, ayniqsa, AI bilan bog‘liq kelajakdagi ish imkoniyatlarini ko‘rib, an’anaviy CS yo‘nalishidan AI yo‘nalishiga ko‘chmoqda. Ota‑onalar ham farzandlarini AI yo‘nalishiga yo‘naltirishni afzal ko‘rishmoqda, chunki bu sohada avtomatlashtirish xavfi kamroq deb hisoblaydilar.

Kelajakda nimalar kutish mumkin?

AI dasturlari kengayib borishi bilan, universitetlar ham o‘z o‘quv dasturlarini yangilashga majbur. Bu jarayon ba’zi joylarda qarshilikka uchraydi, lekin umumiy trend AIga yo‘nalgan ta’limning kuchayishi. Talabalar esa, AI bilimlari bilan, nafaqat dasturlash, balki sog‘liqni saqlash, moliya, sanoat va ijodiy sohalarda ham yangi imkoniyatlarga ega bo‘lishadi.

Shunday qilib, kompyuter fanlari bo‘shashishi aslida “texnologik emigratsiya” emas, balki “AI migratsiyasi” deb atalishi mumkin. Bu o‘zgarishlar universitetlar, talaba va ish beruvchilar uchun yangi imkoniyatlar va chaqiriqlarni olib keladi.