Kaspiy dengizidan kelayotgan nam havo oqimi: O‘zbekiston bo‘ylab yog‘ingarchilik va harorat pasayishi

Yangi haftaning boshida O‘zbekiston hududida bir oz issiq havo hukmronlik qiladi, ammo bu holat uzoq davom etmaydi. Iqlimshunoslar Erkin Abdulahatovning prognoziga ko‘ra, Kaspiy dengizidan kirib kelayotgan nam havo oqimi mamlakat shimoli, markazi hamda janubiga tarqalib, haroratni sezilarli darajada pasaytiradi va yog‘ingarchilikni olib keladi.

Kaspiy dengizidan kelayotgan havo oqimi qanday ishlaydi?

Nam havo oqimi — bu issiq va nam havo massasining bir hududdan ikkinchisiga harakatlanishi. Kaspiy dengizi, o‘zining katta suv yuzasi va issiq suv harorati tufayli, yoz oylarida havoni namlaydi. Bu nam havo, bosim farqi tufayli shimoliy yo‘nalishda harakatlanib, O‘zbekistonning shimoliy va markaziy qismlariga kiradi.

Ob-havoning asosiy o‘zgarishlari

• Harorat pasayishi: Nam havo oqimi kelishi bilan birga, havo harorati 3‑5 °C gacha tushishi kutilmoqda. Bu, ayniqsa, Toshkent, Samarqand va Buxoro kabi markaziy shaharlar uchun sezilarli farq bo‘ladi.
• Yog‘ingarchilik: Nam havo sovuqroq havo qatlamiga duch kelganda, suv bug‘lari kondensatsiyalanib, yog‘ingarchilik shaklida yog‘adi. Bu hafta davomida Qashqadaryo, Navoiy, Farg‘ona va Andijon viloyatlarida o‘rtacha 5‑10 mm yog‘ingarchilik prognoz qilinmoqda.
• Shamollik: Havo oqimi bilan birga, shimoliy‑g‘arbiy yo‘nalishda o‘rtacha 5‑10 m/s tezlikda shamol esishi kutiladi, bu esa qishloq xo‘jaligiga, ayniqsa, ekinlarni sug‘orish va pestitsidlarni tarqatishda ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.

Qishloq xo‘jaligiga ta’siri

Nam havo oqimi, ayniqsa, ekin maydonlarida suv yetishmasligi muammosini kamaytiradi. Qishloq xo‘jaligi mutaxassislari, bu davrni “yashil mavsum” deb atashadi, chunki namlik ekinlarning o‘sishini tezlashtiradi. Biroq, haddan tashqari yog‘ingarchilik ham o‘simliklarning ildiz tizimiga zarar yetkazishi mumkin, shuning uchun dehqonlar sug‘orish rejimlarini moslashtirishlari lozim.

Shahar hayoti va transportga ta’siri

Shahar hududlarida harorat pasayishi, ayniqsa, kechqurun va tun soatlarda sovuq bo‘lishi mumkin. Bu esa, aholi uchun issiq kiyimlar va isitish tizimlarini yoqishni talab qiladi. Shuningdek, yo‘l yuzasidagi namlik, ayniqsa, qishda, sirpanchiq yo‘llarga olib kelishi mumkin, bu esa transport harakati xavfsizligini ta’minlash uchun ehtiyot choralarini ko‘rishni talab qiladi.

Kelgusidagi prognozlar

Erkin Abdulahatovning prognoziga ko‘ra, nam havo oqimi hafta oxiriga qadar davom etadi, keyin esa issiq va quruq havo bosqichiga o‘tadi. Bu o‘zgarishlar, O‘zbekistonning turli hududlarida iqlim sharoitining dinamikasini ko‘rsatadi va har bir soha uchun moslashuvchan rejalashtirish zarurligini ta’kidlaydi.

Umuman olganda, Kaspiy dengizidan kelayotgan nam havo oqimi, O‘zbekiston ob-havosiga muhim ta’sir ko‘rsatadi. Bu o‘zgarishlar, qishloq xo‘jaligi, transport, shahar hayoti va umumiy iqlim sharoitlarini belgilaydi. Ahli hamkorlikda, bu davrni samarali boshqarish uchun zarur choralarni ko‘rishlari tavsiya etiladi.