Google I/O konferensiyasining so'nggi daqiqalarida DeepMind bosh direktori Demis Hassabis, sun'iy intellekt (AI) yordamida dori izlash jarayonini tubdan o'zgartirish va bir kun barcha kasalliklarni yengish maqsadini ilgari surdi. Bu bayonot texnologiya va tibbiyot sohalarining kesishgan nuqtasida yangi umidlar, lekin bir nechta muhim savollarni ham tug'diradi.
DeepMind, Google kompaniyasining sun'iy intellekt bo'limi, avvaldan AlphaFold kabi protein tuzilishini bashorat qilishda katta muvaffaqiyatga erishgan. Bu texnologiya biologik jarayonlarni tushunishda inqilobiy qadam bo'lib, dori ishlab chiqishning dastlabki bosqichlarida vaqt va xarajatni sezilarli darajada kamaytiradi.
AI algoritmlari katta ma'lumotlar bazasini tahlil qilib, kimyoviy birikmalar va ularning organizmdagi ta'sirini tezda baholaydi. An'anaviy laboratoriya sinovlari yillar davom etishi mumkin, ammo AI yordamida bir necha soat ichida minglab potensial dori kandidatlari aniqlanishi mumkin.
Hassabisning “barcha kasalliklarni yengish” niyatini ko'plab mutaxassislar ehtiyotkorlik bilan qabul qiladilar. AI albatta dori izlashni tezlashtiradi, lekin har bir kasallik o'ziga xos murakkabliklarga ega. Genetik, immunologik, atrof-muhit omillari ham natijaga ta'sir qiladi. Shuning uchun AI bir asbob, lekin inson ilm-fanining boshqa komponentlari ham zarur.
Shuningdek, AI modellari uchun zarur bo'lgan ma'lumotlar sifatli va keng qamrovli bo‘lishi kerak. Ma'lumotlar bazasidagi noaniqlik yoki etishmaslik natijada noto‘g‘ri xulosalar chiqishiga olib kelishi mumkin.
AI asosida dori ishlab chiqish jarayonida ma'lumotlarni himoya qilish, bemorlarning maxfiyligini saqlash va algoritmlarning adolatli ishlashini ta'minlash muhim. Sun'iy intellektning qaror qabul qilish jarayonini ochiq va tushunarli qilish, regulatorlar bilan hamkorlikda standartlar yaratish lozim.
O‘zbekistonda ham AI texnologiyalarini sog‘liqni saqlash sohasiga joriy etish bo‘yicha bir qator tashabbuslar mavjud. DeepMind kabi global loyihalardan o‘rganilgan tajribalar, mahalliy ilmiy markazlar, universitetlar va startaplar bilan hamkorlikda, dori izlashda AIni qo‘llash orqali mamlakatda tibbiy tadqiqotlar tezlashishi mumkin.
Masalan, O‘zbekistonning genetik ma'lumotlar bazasini yaratish va uni AI modellari bilan birlashtirish, mahalliy kasalliklar profilini aniqlash va ularning davolash usullarini tezroq topishga yordam beradi.
DeepMindning AI yordamida dori izlashga bo‘lgan yondashuvi, tibbiyotning kelajagi uchun katta umidlar yaratadi. Biroq, “barcha kasalliklarni yengish” maqsadi ilmiy-texnik, etika va ijtimoiy jihatlarni birgalikda hal qilishni talab qiladi. O‘zbekiston ham bu global harakatga o‘z hissasini qo‘shishi, ilm-fan va texnologiyani rivojlantirishda yangi sahifalar ochishi mumkin.
SpaceX AI ma'lumot markazlarini energiyalash uchun 2,8 milliard dollarlik gaz turbinlari sotib olmoqda – energiya yetishmovchiligi va atrof‑muhit muammolari bilan kurashadi.
Clouted startapi sun'iy intellekt orqali qisqa video kliplari yaratish, platforma tanlash va maqsadli auditoriyani aniqlash jarayonini avtomatlashtiradi.
YouTube sun'iy intellekt yordamida feyk xabarlar, deepfake va soxta kontentni aniqlash hamda ijodkorlarni himoya qilish uchun yangi funksiyalarni joriy etadi.
Google I/Oda e’lon qilingan Gemini AI funksiyalari Android telefonlarda qo‘llaniladi, lekin ko‘pgina yangi imkoniyatlar uchun obuna to‘lovi talab etiladi.