Asahi Linux 6.19: Apple Silicon’da USB‑C displey va M3 chip‑lari qo‘llab‑quvvatlanmoqda

Asahi Linux besh yillik yo‘lini bosib o‘tayotganda, Linux 6.19 versiyasi bilan bir qator muhim yangilanishlarni taqdim etdi. Ushbu yangilanishlar Apple Silicon qurilmalarida, ayniqsa M1, M2 va yangi M3 chip‑lari bilan ishlashni sezilarli darajada yaxshilaydi.

USB‑C orqali displey qo‘llab‑quvvatlanishi

Ko‘plab foydalanuvchilar USB‑C portidan displey chiqishini kutib kelishardi. Asahi jamoasi bu masalani yillar davomida tahlil qilib, to‘rt asosiy apparat blokini – DCP, DPXBAR, ATCPHY va ACE – teskari muhandislik orqali Linux drayveriga birlashtirdi. Natijada fairydust tarmog‘i orqali USB‑C portidan DisplayPort Alt Mode ishlashi mumkin bo‘ldi. Hozirda bu funksiya bitta portga cheklangan, lekin dasturchilar uchun ochiq bo‘lib, kelajakda bir nechta displey qo‘shilishi rejalashtirilgan.

M3 chip‑lari uchun dastlabki qo‘llab‑quvvatlash

Asahi Linux m1n1 bootloaderi orqali M3 seriyasidagi MacBook Air va boshqa qurilmalarga ham asosiy apparat drayverlarini qo‘shdi. Alyssa Milburn, Michael Reeves va Shiz kabi yangi hamkorlar devicetree fayllarini yaratib, klaviatura, touchpad, Wi‑Fi, NVMe va USB3 kabi komponentlarni ishga tushirdi. Hozirda M3 qurilmalari Linuxda Plasma ish stoli bilan yuklanadi, ammo grafik tezlatgich (GPU) hali dasturiy ravishda renderlanadi, bu esa energiya sarfini oshiradi.

GPU drayveri va HDR, 120 Hz kabi funksiyalar

M3 chipidagi yangi GPU, avvalgi M1/M2 GPU‑dan farq qiladi: u hardware‑accelerated ray tracing va mesh shader kabi ilg‘or texnologiyalarni qo‘llab‑quvvatlaydi. Jamoa bu GPU‑ni teskari muhandislik qilib, AGX va AVD6 formatidagi ramkalarni to‘g‘ridan‑to‘g‘ri DCP (Display Controller) ga uzatish imkoniyatini o‘rganmoqda. Shuningdek, 14‑inch va 16‑inch MacBook Pro ekranlarida 120 Hz yangilanish tezligini qo‘llab‑quvvatlash uchun DCP drayveriga maxsus vaqt belgilari (timestamp) qo‘shildi – bu hozircha “jank” usulda ishlaydi, lekin asosiy 120 Hz rejimini yoqadi.

Kameralar, WebCam va PipeWire muammolari

Asahi Linux kamera (webcam) qo‘llab‑quvvatlashini ham takomillashtirdi. Dastlabki muammolar GPU drayveri planar video formatlarini noto‘g‘ri qayta ishlashi tufayli yuzaga kelgan. Bu xatoliklar tuzatilgandan so‘ng, GNOME Camera, PipeWire va GStreamer kabi dasturlar Apple Silicon qurilmalarida to‘liq ishlay boshladi.

Kelajak rejalari

Jamoa DCP drayverini Rust tilida qayta yozish, HDR, VRR (Variable Refresh Rate) va tashqi displeylar uchun DDC/CI boshqaruvini qo‘shish kabi yirik vazifalarni oldinga qo‘yayotgan. Shuningdek, GPU drayverini yanada tezlashtirish, OpenGL va Vulkan orqali xotira nusxalarini optimallashtirish rejalashtirilgan.

Asahi Linuxning bu yillik yutuqlari Apple Silicon qurilmalarida Linuxni yanada barqaror, funksional va foydalanuvchi‑do‘stona qilishga xizmat qiladi. Kelgusi oy va yillarda yanada ko‘proq funksiyalar, kengaytirilgan displey qo‘llab‑quvvatlash va to‘liq GPU tezlatgich integratsiyasi kutilmoqda.