AI ma'lumot markazlarida energiya muammosi: Hindistonlik C2i startapi kuch yetkazib berishni qayta tasavvur qilmoqda

Sun'iy intellekt (AI) algoritmlari tobora kuchliroq bo'lib borayotganda, ularni ishlatadigan ma'lumot markazlari ham kengayib, energiya iste'moli keskin oshmoqda. BloombergNEF ma'lumotiga ko'ra, 2035 yilga kelib ma'lumot markazlarining elektr sarfi deyarli uch barobarga oshishi kutilmoqda. Bu holat AI infratuzilmasining o'sishini cheklovchi asosiy omilga – energiya yetkazib berish samaradorligiga aylantiradi.

C2i startapi va uning yondashuvi

Hindistonning Bengaluru shahrida joylashgan C2i Semiconductors, AI ma'lumot markazlarida energiya yo'qotilishini kamaytirish maqsadida yangi, plagin‑and‑play (bir martalik ulash) tizimini ishlab chiqmoqda. Startapning nomi Control Conversion and Intelligence so'zlaridan iborat bo'lib, elektr energiyasini nazorat qilish, konvertatsiya qilish va aqlli boshqarishni bir platformada birlashtirishni anglatadi.

2024‑yilda Texas Instruments kompaniyasining sobiq rahbarlari – Ram Anant, Vikram Gakhar, Preetam Tadeparthy va Dattatreya Suryanarayana hamda boshqa mutaxassislar tomonidan asos solingan C2i, ma'lumot markazining elektr tarmog'idan (grid) GPU (grafik protsessor) gacha bo'lgan barcha bosqichlarni bitta plagin orqali birlashtiradi.

Nega energiya muhim?

Ma'lumot markazlarida yuqori kuchlanishli (400‑800 V) elektr avval GPU'ga yetkazilmasdan avval bir necha marta pasaytiriladi. Bu konvertatsiya jarayonida taxminan 15‑20 % energiya yo'qotiladi. C2i bu yo'qotishni 10 % ga kamaytirishni, ya'ni har bir megavatt iste'mol qilingan energiya uchun 100 kW tejashni maqsad qilgan.

Bu nafaqat elektr hisobini kamaytiradi, balki sovutish tizimlarining yukini ham pasaytiradi, GPU'larning samaradorligini oshiradi va umumiy iqtisodiy ko'rsatkichlarni yaxshilaydi.

Investitsiya va kelajak rejalar

Peak XV Partners boshchiligida 15 mln dollarlik Series A turida C2i qo‘shimcha mablag‘ oldi, umumiy moliyalashtirish 19 mln dollarga yetdi. Investorlar, energiya samaradorligi AI infratuzilmasining umumiy narxini kamaytirishida muhim rol o‘ynashiga ishonishadi.

C2i jamoasi hozirda 65 nafar muhandisdan iborat bo‘lib, AQSh va Tayvanda mijozlarga xizmat ko‘rsatish bo‘limlarini tashkil etmoqda. Birinchi ikki silikon chip dizayni aprel‑iyun oylarida ishlab chiqarilib, ma'lumot markazlari operatorlari tomonidan sinovdan o‘tkaziladi.

Hindistonning yarim o'tkazgich ekotizimi

Mahalliy hukumatning dizaynga yo‘naltirilgan subsidiyalari va global chip dizaynerlarining Hindistonga ko‘chishi, startaplar uchun chip ishlab chiqarish riskini kamaytiradi. Rajan Anandan, Peak XV Partners boshqaruv direktori, Hindistonni “2008‑yilgi e‑commerce” davri bilan solishtiradi – bu soha hali o‘sish bosqichida.

Qisqa muddatli sinovlar va kelajakda nimalar kutish mumkin?

Investorlar C2i ning muvaffaqiyatini keyingi olti oy ichida, ya'ni chiplar ishlab chiqarilganidan so‘ng, real ma'lumot markazi muhitida sinov natijalari bilan baholashni rejalashtiradi. Agar texnik ko‘rsatkichlar kutilgan darajada bo‘lsa, bu startap AI infratuzilmasining energiya samaradorligini oshirishda yangi standartni belgilashi mumkin.

• AI ma'lumot markazlarida energiya yo‘qotilishini 10 % ga kamaytirish;
• Plagin‑and‑play “grid‑to‑GPU” tizimi orqali o‘rnatish va boshqarishni soddalashtirish;
• Hindistonning yarim o'tkazgich dizayn ekotizimining rivojlanishi.

AI texnologiyalarining kelajagi faqat hisoblash quvvati bilan emas, balki bu quvvatni qanchalik samarali ishlatish bilan ham bog‘liq. C2i kabi startaplar energiya samaradorligini oshirish orqali AI inqilobining barqaror o‘sishini ta’minlashga intilmoqda.