300 million yillik miya ritmi: turli hayvon turlarida bir xil tebranish topildi

Yaqinda olib borilgan tadqiqotlar, 300 million yillik tarixga ega bo‘lgan bir xil miya ritmini bir nechta hayvon turlarida aniqlashga muvaffaq bo‘ldi. Bu kashfiyot, hayvonlar orasida neyron faoliyatining qadimiy va barqaror mexanizmlari mavjudligini ko‘rsatadi.

Qanday qilib ritm aniqlandi?

Neurobiologlar, EEG (elektroensefalografiya) usulidan foydalangan holda, delfin, kapalak, hamda kichik sutemizuvchilarning miya faoliyatini o‘rganishdi. Ular bir xil chastotali tebranishni – taxminan 0.5 Hz – qayd etdilar. Bu chastota, asosan, uyqu va xotira konsolidatsiyasi bilan bog‘liq bo‘lib, hayvonlar orasida ham bir xil bo‘lishi qiziqarli fakt hisoblanadi.

Nega bu muhim?

Bu ritm, 300 million yillik evolyutsion davrga borib taqaladi, ya’ni dinosavrlardan oldingi davrga to‘g‘ri keladi. Bu esa, miya strukturasining asosiy funksional elementlari juda qadimdan barqaror bo‘lib kelganini tasdiqlaydi. Mutaxassislar, bu kabi bir xil ritmning mavjudligi, turli hayvon turlari orasida neyron tarmoqlarning umumiy dastlabki “kodini” ifodalaydi, deb hisoblashadi.

Texnik atamalarni oddiy tushuntirish

• EEG (elektroensefalografiya) – miya elektr signallarini sirt yuzasidan o‘lchash usuli.
• Chastota – signal necha marta bir soniyada takrorlanishini bildiradi (Hz).
• Evolyutsiya – turli organizmlarning vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi jarayoni.

Kelajakda qanday izlanishlar kutilmoqda?

Ushbu kashfiyot, neyron ritmlarning evolyutsion barqarorligini o‘rganish uchun yangi yo‘nalishlar ochadi. Ilm-fan olimlari, bu ritmlarning inson miyasi bilan qanday bog‘lanishini, shuningdek, ruhiy kasalliklar (masalan, depressiya yoki uyqusizlik) bilan aloqasini o‘rganish niyatida.

Shuningdek, bu natijalar, sun'iy intellekt (AI) tizimlarida biologik ritmlarga asoslangan algoritmlarni yaratish uchun ilhom manbai bo‘lishi mumkin. Masalan, neyron tarmoqlarni yanada barqaror va energiya tejovchi qilish maqsadida, tabiiy miya ritmlari modellari qo‘llanilishi mumkin.

SEO kalit so‘zlar

Miyaa ritmi, 300 million yil, evolyutsion neyron, EEG tadqiqoti, hayvonlar miya faoliyati, neurobiologiya, sun'iy intellekt, biologik ritm, ilm-fan yangiliklari.